Billeder på siden
PDF
ePub

Aliqui vero et imbre 3 mutantur. Ter accidit in Bosporo, ut salsi deciderent, necarentque frumenta : toties et Nili" rigua pluviæ amara fecere,“ magna pestilentia Ægypti.

xxx. Nascuntur fontes decisis plerumque sylvis, quos arborum alimenta consumebant: sicut in Hæmo obsidente Gallos' Cassandro, cum valli gratia sylvas cecidissent. Plerumque vero damnosi torrentes corrivantur detracta collibus sylva, continere nimbos ac digerere consueta. Et coli moverique terram, callumque summæ cutis solvi, aquarum interest.

Proditur certe in Creta expugnato oppido, quod vocabatur Arcadia, cessasse fontes, amnesque qui in eo situ multi erant: rursus condito post sex annos emersisse, uti quæque cæpissent partes coli.

(v.) Terræ quoqued motus profundunt, sorbentque aquas: sicut circa Pheneum Arcadiæ quinquies accidisse constat. Sic et in Coryco monte amnis erupit, posteaque cæptus

Ter agros, Nili aquis irrigatos, pluviæ amaros fecere.

2 Cod. Dalec. alia.--3 Vet. Dalec. imbribus.

CAP. XXX. 1 Galatas margo edd. Dalec. et Gronov.--2 Cod. Dalec. constat, sicut et in.-3 Ita codd. Harduini et Chiffl. cuin edd. Harduin. 1. 2. 3.

NOTÆ u Toties et Nili] Narrat hoc ipsum * Idem (Theophrastus) ait circa ArAthenæus lib. u. p. 42. ex Theo- cadiam, quæ urbs in Creta insula phrasto.

fuit, fontes et lacus substitisse, quia Sicut in Hemo] Seneca Natur. desierit coli terra, diruta urbe : postQuæst. iii. 11. p. 869. Fuit aliquan- ea vero quam cultores receperit, do aquarum inops Hæmus : sed cum

aqnas quoque recepisse. Causam Gallorum gens a Cassandro obsessa siccitatis hanc ponit, quod obduin illum se contolisset, et sylvas ce- ruerit constricta tellus, nec potuerit cidisset, ingens aquarum copia ap- imbres inagitata transmittere,' &c. paruit, quas videlicet in alimentum Terræ quoque] Ex Seneca et ise sanm nemora ducebant : quibus ex. tud, loco cit. “Sæpe motu terrarum cisis, bumor, qui desiit in arbusta itinera fluminum turbantur, et ruina consomi, snperfusus est ...Sed pace interscindit aquas, qnæ retentæ noTheophrasti dixisse liceat, non est vos exitus quæradt, et aliquo impetu boc simile veri; quia fere aqnosissie faciunt, aut ipsius quassatione terræ ma sunt, quæcumque ombrosissima,' aliande alio transferuntur .... quod &c.

accidisse ait Theophrastus in Coryco Cassandro] Macedoniæ Rege, A. monte, in quo post terrarum treme. lexandri successore.

rem nova vis fontium emersit.' c Proditur certe] Seneca loc. cit.

est coli. Illa mutatio mira, ubi causa nulla evidens apparet: sicut in Magnesia calidas factas frigidas, salis + non mutato sapore. Et in Caria, ubi Neptuni templum est, amnis, qui fuerat ante dulcis, mutatus in salem est. Et illa miraculi plena, Arethusam' Syracusis fimum redolere per Olympia :& verique simile, quoniam Alpheus in eam insulam sub ima maria permeet. Rhodiorumb fons in Chersoneso nono anno purgamenta egerit. Mutantur et colores aquarum : sicut Babylone si lacus æstate rubras habet diebus XI. Et Borysthenesi æstatis temporibus coeruleus fertur, quanquam omnium aquarum tenuissimus: ideoque innatans Hypani. In quo et illud mirabile, Austris flantibus superiorem Hypanim fieri. Sed tenuitatis! argumentum et aliud est, quod nullum halitum, non modo nebulam emittat. Qui volunt diligentes circa hoc videri, , dicunt aquas graviores post brumam fieri.

Xxxi. (vi.) Ceterum a fonte duci fictilibus tubis uti

et recentt. postea quam Gronov, et vulgg.–4 Chiffl. culidam facta frigida salis. Pro salis, Gronov, et al. ante Harduin. alias.-5 Ita codd. Harduini, cum edd. Harduin. 1. 2. 3. et recentt. Babyloniæ Gronov, et al. ante Har. duin.

NOTÆ e Et in Caria] Hoc ipsnm refert Sic tibi, cum fluctus subterlabere Athenæus lib. 11. p. 42. ex Theo. Sicanos, Doris amara suam non in. phrasto.

termisceat ondam." Arethusam] De eo fonte diximus " Rhodiorum] Seneca loc. cit. p. III. 14.

874. ' Est in Chersoneso Rhodiorum 3 Per Olympia) Vide Strab. lib. VI. fons, qui post magnum intervallum p. 270. Seneca Natur. Quæst. III. temporis fæda quædam turbidus ex 26. p. 874. •Quidam fontes certo intimo fundat, donec liberatus elitempore purgamenta ejectant, ut quatusque est.' Arethusa in Sicilia, quinta quaque Sicut Babylone) Athenæus lib. II. æstate per Olympia. Inde opinio p. 42. est Alpheum ex Achaia eo usque pe- j Borysthenes] Athenæus loc. cit. petrare, et agere sub mare cursum, * Ideoque] 'Ev Tois Bopelous, flantinec ante quam in Syracusano littore bus Aquilonibus, inquit Athenæns, loc. emergere. Ideoque iis diebus, qui- cit. Borysthenes supernatat: Hypabus Olympia sunt, victimarum ster- nis, Austris. cus secundo traditum flumini illic re- Sed tenuitatis] Vide qnæ de Nili dupdare. Hoc et a te traditum est simili fere dote diximus v. 10. in poëmate, Lucili carissime, et a m Ceterum) Ex Vitruvio vii. 7. p. Virgilio qui alloquitur Arethusam : 168. Ductus autem aquæ fiunt ge.

lissimum est crassitudine binum digitorum, commissuris pyxidatis,an ita ut superior intret, calce viva ex oleo lævigatis. Libramentumo aquæ in centenos pedes sicilici' minimum erit : si cuniculo veniet, in binos actus lumina P

Juncturis tubulorum in morem pyxidum ex una parte angustioribus. 6 Illitis.

· Declivitas aquæ ductus, a fonte usque in centenos pedes, ut minimum debet esse sicilici, hoc est, quarta partis pollicis.

d Si canali structili aqua ducatur.

CAP. XXXI. i Ita Harduin. 1. 2. 3. et recentt. in centenos pedes sursum

ceau.

NOTÆ neribus tribus : rivis, per canales trare: quas juncturas viva calce oleo structiles, aut fistulis plumbeis, seu subacta debemus illinere.' tubulis fictilibus,' &c. Et p. 171. Libramentum] Descensus aquæ a • Multo salubrior est ex tubulis fonte, seu capite, ad eum locum quo aqua, quam per fistulas : quod per deducenda est. Hinc aquam librare,' plumbum videtur esse ideo vitiosa, dedacere est: Gallis, Prendre le niquod ex eo cerussa nascitur: hæc

Hinc etiam, ut Festus ait, autem dicitur esse nocens corporibus *Delibrare' est, aquam sulco deri. humanis : ita, si quod ex eo procrea. vare:' abi delirant, qui ' delirare' tur, id est vitiosum, non est dubium, ibi reponere nituntur: quanquam quin ipsum quoque non sit salubre lira sulcum significat. Nam vel se.... Itaque minime fistulis plumbeis ries elementorum, quam Festus seaqua duci videtur, si volumus eam quitur, 'delibrare' ibi legi monet habere salubrem. Saporem quoque oportere. Antecedit enim • delibemeliorem ex tubulis esse,' &c. Con- rare,' subsequitur delicare:' quas sentit et Palladius in Augusto lib. ix. inter voces suus et huic delibrare' tit. 11. p. 137.

locus deletur: non isti, delirare.' Commissuris pyxidatis] · Lingu. Itaque libra alitudinem aquæ, fastilatis' eodem sensu dixit Vitruvius giumque significat, unde illa deduciloc. cit. p. 170. ' Sin autem minore tur: viamque omnem quæ decurrit. sumtu voluerimus aqnam, ducere, Frontinus de Aquæd. lib. 1. Aqnæ sic erit faciundum : tubuli crasso omnes diversa in Urbem libra per. corio ne minus digitorum duorum veniunt,' id est, altitudine ac via.... fiant ex testa, sed ita ut bi tubuli • Altissimus Anio est novus, proxima ex una parte sint lingulati, ut alius Claudia, tertium locum tenet Julia, in alium inire convenireque possint. quartum Tepula, dehinc Marcia, quæ Tum coagmenta eorum calce viva ex capite etiam Claudiæ libram æqnat.' oleo subacta sunt illinenda,' &c. Vide Notas et Emend. num. 12. Palladins loc. cit. • Sed quod est sa- p In binos actus lumina] Hoc est, in lubrius et utilius, fictilibus tubis cum pedes ccxl. ut diximus XVIII. 3. ducitur, duobus digitis crassi, et ex Lumina spiramenta sunt, sive æstu. una parte reddantur angusti, ut pal. aria: des soupiraut. Vide Notas et mi spatio unus in alterum possit in- Emend. nuni, 13.

esse debebunt. Quam surgere 9 in sublime opus fuerit, e plumbo veniat. Subit'altitudinem exortus sui. Si longiore tractu veniet,subeat crebro descendatque, ne libra. menta pereant. Fistulas' denumpedum longitudinis esse legitimum est : et, si quinariæ erunt, sexagena pondo pendere: si octonariæ, centena :3t si denariæ, centena vicena, ac deinde ad has portiones. Denariæ " appellantur, cujus laminæ latitudo, antequam curvetur, digitorum decem est, dimidioque ejus quinaria. In omni anfractu collis quinariam fieri, ubi dometur impetus,' necessarium est: item castella," prout res exiget.

elici Gronov. et vulgg.-2 Gronov. et al. ante Harduin. si uno cuniculo veniet, in binos actus : laminæ esse debebunt, per quas surgere in sublime opus fuerit, é plumbo. Subit altitudinem exortus sui : si longiore tractu veniet.- 3 Vitruvins, nonaginta sex.-4 Denaria appellatur Vet. Dalec.

EORVM.

EIVS.

CASTELLE

NOTÆ 4 Quam surgere] Salientem aqnam cum fistula perficietur ex ea lamna, intelligit. Un jet d'eau.

vocabitur denaria, similiterqne reli"Fistulas) Tubulos plumbeos. Vi- qnæ.' Discrepare tamen a Vitruvio trnvius viit. 7. pag. 16. hæc fere tot. Frontinus videtur de Aquæd. lib. I. idem verbis.

Ubi dometur impetus] Aquæ pi• Et, si quinariæ] Minima hæc fait mirum decurrentis. fistularum latitudo: maxima, cum w Item castella] Castellum recepdenariæ forent. Lex antiqua, apud taculum est, quod aqnam publicam Frontinum de Aquæd. lib. 1. NE. CVI recipit, auctore Ulpiano Pandect. lib.

QVIBVS. AQYA. DARETVR XLII. de aqna quotid. et æstiva Gal. PVBLICA. IVS. ESSET. INTRA. QVIN. lice, un Regard. Vitruvius vulr. 7. QVAGINTA. PEDES.

pag. 170. •Inter actus ducentos non EX. QVO. AQVAM. DVCERENT. LAXIO- est inutile castella collocari : ut si

QVAM quando vitium aliquis locus fecerit, QUINARIAM. Modnlos fistularum va. non totum omneque opus contundarios, et eorundem iconem, exhibet tur, et in quibus locis sit factum, faAlexand. Donatas ur. 18. pag. 294. cilius inveniatur : sed ea castella ne

"Si octonuriæ, centenæ] Rotundo que decursii, neque in ventris plapamero absolutoque Plinius utitur: nitie, neque omnino in vallibus, sed aliter Vitruvius loc. cit. pag. 170. in perpetua fiant æqualitate.' Qui "Si octonum, pondo xcvi.'

horuin reficiendorum curam habe. u Denariæ] Vitruvius loc. cit. “Ex rent, in vetustis inscriptionibus apud latitudine laminarum, quot digitos ha. Reines. pag. 572. et apud Gruterum, buerint, antequam in roinndationem pag. 601. CASTELLARII appellantur. Alectantur, magnitudinem ita nomi. Fuit et alius castelloram usus, ut ne num concipinnt fistulæ. Namque aliunde aqua duceretur. Extat de quæ lamna fuerit digitorum decem, ea re Senatusconsultum, apud Fron

REM, FISTVLAM. SVBIICERE.

XXXII. Homerum calidorum fontium® mentionem non fecisse demiror, cum alioqui lavari calida frequenter induceret :' videlicet quia medicina tunc non erat hæc, quæ nunc aquarum perfugio utitur. Est autem utilis sulfurata nervis, aluminata ad paralyticis, aut simili modo solutis: bituminata aut nitrosa, qualis Cutilia,' bibendo ; atque purgationibus. Plerique in gloria ducunt, plurimis horis perpeti calorem earum : quod est inimicissimum: namque paulo diutius, quam balineis, uti oportet, ac postea frigida dulcedine,+ nec sine oleo discedentes: quod vulgus alienum arbitratur, idcirco non alibi corporibus magis obnoxiis. Quippe et vastitate odoris capita replentur, et frigore infestantur sudantia, corporum parte mersa. Similis error, quam plurimo potu gloriantium. Vidique jam turgidos bibendo: in tantum ut annuli integerentur cute, cum reddi non posset hausta multitudo aquæ. Nec hoc ergo fieri convenit sine crebro salis gustu. Utuntur et cæno

CAP. XXXII. 1 Vet. Dalec. larantes c. f. indicaverit ; Chiff. indiceret.2 Vet. Dalec. aluminosa. Mox, simili morbo Gronov. ante Harduin. simili morbo solutis, ut et bituminosa. At nitrosa Vet. Dalec.—3 Ita ex codd. Harduinus et recentt. Cutilia, utilis est bibendo Gronov, et vulgg.–4'Ita cod. Reg. 2. et Editio princeps. Brotier. dulci al. antc Brotier. dulci sine oleo discedentibus Vet. Dalec. discedere al. vett. ap. Dalec. Mox, idcirco morbis non, &c. Vet. Dalec.-5 Ita Harduin. 1. 2. 3. et recentt. ex codd. reliqua

NOTÆ tin. de Aquæd. lib. 1. NE. CVI. PRI- quisque in suum fundum ducit.' VATO, AQVAM. DVCERE. EX. RIVIS a Homerum .....fontium] Si unius PVBLICIS. LICERET. VTIQVE. OM- Scamandri fontem exceperis, cujus NES. II. QVIBVS. AQVÆ DVCENDÆ aquam tepidam commendat Iliad. x. Ivs. ESSET. DATVM. EX. CASTELLIS 147. Sed forte ab æstatibus. DVCERENT. ANIMADVERTERENTQVE • Lavari calida] Vide quæ diximus CVRATORES. AQVARVM. QVIBVS. LO- XXV. 38. CIS. INTRA. EXTRAQVE. VRBEM. APTE c Sulfurata nervis] Sulfur ipsum ad CASTELLA. PRIVATI. FACERE. POS- nervorum vulnera laudat Galenus SENT. EX. QVIBVS. AQVAM. DVCERENT κατά γένη, lib. II. QSAM. EX. CASTELLO. COMMUNEM d Alum inata] Galenus lib. vu. ACCEPISSENT. A. CVRATORIBVS. AQVA- κατά γένη, et κατά τόπους. RVM. Olim dividicula appellata, anc. e Qualis Cutilia] Hanc quoque tore Festo : ‘Dividicula antiqui commendat Cælins Aurel. Chron. dicebant, quæ nunc sunt castel- III. 2. De ejus situ diximus II. la, ex quibus a rivo communi aquam 17.

« ForrigeFortsæt »