Billeder på siden
PDF
ePub

Da

§ 139. Mýstart: da yý y waret gýlybýr annýydaýc. yý gyt a gýin egyr. rac brath neidyr neu lyffant. Da yý rac y dannoed. Purhau yr emhennyd a wna. gostegu blodeu y gwragedd a vna; a chwennychu býyt a beir, a chadarnhau y kylla; Da yý rac bolwyst, ac rac syrthyav gvallt, ac rac dýrd clusteu, a thywyllých llygeit. a rac agarwed amranneu, ac rac parlis. a phetheu ereill llawer.

1

§ 140. Kanys try ansodeu y trýnc y gellir adnabot beieu dyn. ae berigleu, ae hein.2 ae gleuyt o bell ac o agos. Yn gyntaf ni a uynnýn dangos pa beth yý y trýnc.

Pedwar ryý uoned yssyd yr trýnc. kyntaf yý suḍ3 y gvaet a gerda y leoeḍ anyanaýl or corf. Yr eil yr ymysgar y wneuthur y wassanaeth ynteu. Y trydydd yr gýythi y gymryt amryý wlybýr y colera ar fleuma. Y pedwyryḍ rann. yr3 arenneu: drvy wassanaethu y gŵlybyreu hynny a anuonir yr chvyssigen: Ac o hýnný y gŵelir holl arýyḍon cleuyt: ac vrth hynny o achaws gýlybýr y trýnc ae liý. Ꭹ delir yr arvydon drýc ar rei da.

§ 141. Or byd dyfyrllyt trýnc, neu debic y win coch, neu y' win du, neu y win gýyrḍ. neu y olew, neu y waet; neu y drýnc aniueileit, ac os kywreint. a edrych yr achýysson aghennreidal hynn, ac ae deall ar neilltu; ef a wybyd pa un výyhaf or gýlybyreu hynn a ragorho, ae y ffleuma, ae y colera, ae y sanguis, ae y melancoli. A reit yý kynnullav yr vrin y myýn llestyr gŵydyr. ae adu y orffowys hyt yr eil avr; ac yna ýrth paladyr yr heul y edrych ae uarnu herýyḍ yr arwyḍon a dywetpvyt uchot. O byd dû yr urin; reit yý purhau y dŷn hýnný drvy yr ethrylithyr goreu a aller; ac aruer yn vynych o enneint. ac olev Ac eilweith edrych y trýnc: ac o byd tebyc i saffrýn ac na loewo: gýybyḍ dio

1 Nid yw rac yn T. Gvybvr, T.

5 Y, T. 9 Dy, T.

2 Nemeu, T.
7 Nid yw y yn T,

T.

3 Y sud, T.

4 Yw y, 8 Nid yw aghennreidavl yn T.

1

4

vot heint gýyý yn y dyn, gŕedy ryueithryn o wres a sychdýr. O byd cul y dyn ae welet yn gvanhau; a bot gýythi agoret llavn neu yn gochyon: Ar trýnc yn unlliý a sinopyl: or sanguis y mae y defnyd. Ac or gellygy waet ar y vreich asseu iḍav. ef a geiff waret heb olud. O byd tew y trinc a brâs a choch iavn. heb loewi ym paladyr yr heul, ac yn tebic y waet, nychdaýt a grand' 2 corff a ardengys a hynny drvy ormod cryt. O byd gvasgarave y trýnc. kryt yn hîr amser a arvydockaa. O byd coch y trýnc. neu debic y vrýnstan. ae welet yn symudaý yn uynych. kryt enbyt yý. O byd nywlavc y trýnc a gýyrḍ (os ar dechreu heint 3 uyd hynny) neu ympenn y1 deuḍyd gedy dêl gyaret; ae welet yn dewach dewach, Diogel yý y byd marí. Os mýy výy a uyḍ yr arvydon. heb dewhau. hir heint uyd. Or byḍ wybren ar wyneb y trwnc. heint rac llav a arvydockaa. O byḍ kethin y trýne yn yr heint gýres. a thywyllu; Dolur penn ag ysg yḍeu. a ganhau y glywet a arwydockaa; Ac ony dav gvaret iḍav ar ben y seithuet dyd. marý uyḍ. O byd tebie y trýne y olev yn yr heint gres; hynny arvydokaa agheu neu gyndared. neu idwn. Ac o symut yn ebrýyd, cornýyt ar yr emennyd a dengys y uot. O byd deuat gantaý uot yn tanllyt y liv a dolur pan bisser; hynny a uenye na thavḍ ynḍav y býyt ar diaýt. a reit yý rac hynny aruer o výydeu medal. O byd du, neu goch; a bot megis rudyon yn y gvaelaýt, ar chwyssigen yn dygwyḍav, a dolur yn yr arenneu, a dolur yn pissaý; Perigyl uyd y dyn hýnný. O byd pissa mynych a hynny bop ychydic maen tosted a arwyḍockaa. O byd glâswyn trýne yn yr heint gres. neu ewynavc, neu goch, a dyuot gvaet oe dwy ffroen, perigyl maýr vyḍ y hýnný. Dynyon y bo gýann y hauu o'r byḍ gýynn eu trýnc, gvaev rac llaý a uenic; ac o symut yn y

5

4 Nid yw y yn T.

1 Gollungy, T. 5 Y trvnc, T.

2 * Gwandid, T.

3 Clevyt, T.

dydyeu hynny cornfyt a uenic. Yn yr heint gres or byd lli colera arnaf. ae uot yn dew, a nywlen wenn arnav. a rudyon gýynnion arnav yn nofya; hir nychdaýt a uenic. Yn yr heint gvres. o ffissir yn výy noc yg1 nottaei; ac na bo da y lif; a symut yn da. perigyl a uenyc yn gyndrychavl. O ny byd da y trýne pan bisser, a symudaý o hona ar liý un iach; Hynny a dengys kuryaf o'r dyn rac lla a darymret. Yn yr heint gres os dyn a wnâ trýne da ḍigan, a bo2 gŵynn ynḍaý, ac na leihao y crŷt. perigyl vyḍ. O byd Dyfyrllyt ynteu mŵy uyḍ y cryt. Ac ny byd perigyl ida. O byd tywyll y trinc yn yr heint gvres, a thríbyl heb loewhau, ef a trossir yn gryt y pedwaryḍ dyd neu y trydyd. O byd coch ynteu a llawer o waḍaýt yndav. hynny a dengys y cryt. Os llif dýfyra uyḍ arnav. trymmach uyd y cryt, ac ny byd perigyl. Trvnc yr heint gvres. o byd teimgyaýdyr, a halaýc a llých yndav megys gvaḍaýt, ar nywlen ar y wneb; hir nychdaýt a ḍengys. Trwnc y cryt a uo gwaḍaft tywodlyt yndaý a megys gvaetlyt o vyýn; drýc y vrth yr arrenneu a uenic hýnný. O byd ewyngant ar drýnc megys bogelynneu ar dýfyr: ac na synnyo ef yna dolur or byt. hynny a dengys cleuyt rac llav.

Os y bore y byd y trinc yn wynn; a gvedy hynny yn goch, da yv. y diliffrans y gorff a uenic.

Os coch vyd ynteu yn gyntaf, ac oḍyna yn ḍu, neu uot yr un trýnc ar deu liý hynny arnav. agheu a dengys. O byḍ saym arnav. a bogelyn yn dyrchauel ynḍaý. arwyd drýc yý. O byd saym arnaý a gyaḍaýt gŵynn yggvaelaýt y llestyr; hynny a arwydockaa gvevyr yn yr ymyscar, neu yn y kyssyllteu. O byd glas y trýnc. heint yn yr perued 3 a dengys. Trinc coch gogethin. a megys rudyon ynda a nywl ar y wyneb. arwyḍ drvc yý. O byd gynn iaýn gýydyus uyḍ. O byḍ du y bore. gvaethaf yý. O byd

1Y, T.

3 Ymysgar neu'r perved, T.

3 Nid yw bo yn T.
E

seimlyt. a dolur mavr gantav. agheuafl yý. O byḍ pûr. a nywl arnav. agos uyd agheu hýnný. Or byd gwynn y bore. a gwynnach wedy kinnya goreu un2 hýnný. O byḍ coch a gwaḍavt yndaý, ny phericla hwnný. urin epatig tywyll, periglus yý. Urin spenetig lludélyt, petrus vyḍ. Urin coch o heint kylla, Periglus vyd. Urin eglur. iach vyd. Ac uelly y teruyna.

§ 142. Eff a dylyir gelling graet yn y symutto y lliw : kanys o du uyd yn mynet. gatter 3 y redec yn y uo coch. O byd tev. gellyngher yn y uo teneu. O byd dyfyrllyt. gellyngher yn y uo tew.

§ 143. Yth wneuthur byth yn iach. yf lvyeit beunyd yn gyntaf o sud yr hockys.

§ 144. Y wylltu ednot neu gylyon; dôt y gannwreid yn y lle y bônt, ac vynt a ffoant.

§ 145. Rac magyl ar lygat, dot ynḍav suḍ eiḍo y ḍayar. § 146. Y waret meḍdaýt. yf saffrýn. drvy dýfyr ffynnavn, § 147. Rac y mann. dot arnav keilyavc. neu iar yn y uo

mary.

§ 148. Rac yr heint dygýyd: llâd gi ac heb wybot yr dyn. dot y bystyl yn y eneu: daý byth arnav.

§ 149. Y adnabot claf briv y uiolet a dot ar y arleisseu: ac o chýsc by uyḍ; o ny chýsc marý uyd.

§ 150. Or mynny na del chvant géreic itt; býytta y 6 rut y bore.

§ 151. Y torri maen tosteḍ kym! saxifraga .i. tormaen. yr hýnn a dyf yn lleoed karrecaýc. (kanys o hynny y kauas y hený) a thempra drvy win a phyber, ae yuet yn tym a hynny a tyrr y maen, ac a beir pissaf, ac a wnâ blodio yr gŵrageḍ; ac a iacha yr arenneu, a llestyr y plant.

1 Kynnav, T. Nid yw y yn T.

Vyd, T. 3 Gatto, T.
7 Nid yw o yn T.

* At, T.

Ny day, T.

2

Arall yý. kymṛ y1 saxifraga. a hât y grwmit; a tharav ar dýfyr brýt; a dyro iḍa oe yuet chwediwarnaýt. ac ef â 3 yn iach yn diogel.

Arall yý. kym! waet ysgyuarnave ae chroen, a llosc yny êl yn díst a chymmysc y pyloor hýnný a dýfyr týym; a dyro iḍav lwyeit or dýst hýnný ar diaft, ac yuet ar y gythling; a hynny a tyrr y maen ac ae teiuyl allan. Or mynny broui hynny; dot lwyeit or dýst hýnný y myýn dýfyr, a dot ynda y maen a uynnych, ac ef a ymellwng yn ḍiannot.

§ 152. Llyma y tri thew anesgor: auu, ac aren, a challon. A llyna yr achats y gelwir ynt uelly. dilis y y lle y kehyrḍo clvyf ar ûn or tri, na ellir gwaret uḍunt namyn marý yn ehegyr.

$ § 153. Tri theneu anescor ynt: Pilyonen yr emennyd, a glâs-goluḍ, a chvyssigen: achats or un achats y maent anescor a'r rei ereill.

§ 154. Mae teir hir uych gveli: kymal glin, a mýydon assen. ac ysgeueint: kanys wedy macko cravn yn un o rei hynny; dilis y6 na wyr medic pa bryt y gallo gwaret 7 idav yn y gwelo yn iach.

§ 155. Rac heint y marchogyon. dot galchua paun a gyreid redyn ac ef a uyḍ iach.

§ 156. Rac brath ki kynḍeiryaýc; da yý býyta gŵreiḍ yr hadigyl.

§ 157. Y beri plant y wreic. býytaet yn uynych letus, a gfêr brýt. a phybyr.

§ 158. Pa ueḍeginyaeth uvyhâf: tynnu asgýrn yn diberigyl ar yr emennyḍ.

§ 159. Pa ueḍeginyaeth leihaf. kossi dy laý yn y wennofo, ac odyna poeri arnei 1o ae rūglaý.“

[blocks in formation]
« ForrigeFortsæt »