Billeder på siden
PDF
ePub

*

Pes corvi, troed y frân.

Pix, pyg. Pes anserina, troed yr wydd. Picea, pygwydden, ffyrwydden, Pes puli, troed y cyw.

terrwydden. Portulaca, troed y cyw.

Pigula minor, tafod yr edn, tafod Potamogitwm, llynnwellt, dyr- y deryn. wellt, gwellt y dwr.

Polygonwm, y ganhewin. Perpacantha, troed yr arth. Polyanthemwm, blodau'r

menyn, Pes alauda, troed yr hedydd, , y beneurad, troed y frân. blodau'r hedydd.

Pæonica casta, Pesvituti, y fabcoll.

blodau'r brenin Pentafoliwm, pump dalen. Pæonoia, blodau'r brenin, coronPervincia, perfagl.

llys. Periphoron, pluf y waun, pluf y Polypodiwm, rhedyn y deri, gors, pluf y brwyn.

rhedyn y canddo, llawredyn Pes muli, y fabcoll.

y derw. Pesiliwm, llysiau silin.

Polipopiwm, llawredyn y llwyf, Pes leonis, troed y llew, y feidiog llwyfredyn.

las, llysiau'r gerwyn, y ger- Pinus, pinwydden, ffinydwydd. wynllys, llysiau'r cwrw, cyr- *Polipopiwm "lilinwm, llawredyn flys.

y llwyf. Perpensa, bolgarn yr ardd, y Pneunomanthe, blodau Mihanggwrthlys.

el. Pencedanwm, ffenigl y moch, | Portulaca, porpin. piglys, pyglys.

Polygalwm, llysiau Crist. Pedicularia, y lleulys, llysiau'r Potamogeton, llyriad y llynn, llau, llewyg y llau. у

llyriad y dwr. Pentaffilwm, dail y, pumpys.

.

Potentilla, y dinllwyd, y dorrPhilistis, tafod yr hydd, y tan- llwyd. llys, dail y tanllosg. .

Pulegiwm, pigle y brymlys, Philochares, ochwerwyn llwyd, breflys, coluddlys.

llwyd y cwn, llwyd y galchen. Pulmonaria, llysiau'r ysgyfaint, Phaseolus, ffa ffreinig, ffa mar- callodr y derw. chell.

Prosopis, cyngaw, y gyccwallog, * Petrosiliwm perllys, mynach- cyccwallys. lys, sewlys.

Prunioli, bwyd llyffaint, ellyllys, + Petrosiliwm olioselinwin,

yr yr ellyllog. halogan, yr helogan, march- | Pursa pastoris, pwrs y bugail, berllys yr hél.

llysiau'r tryfal. Piganiwm, hefyd blodau'r Prunella, y feddyges ddu. Pipnia s brenin, rhos y Pulagiwm, berge.

brenin, rhos y mynydd, pioni. Puenica, puingc. Pisosella, clustiau'r llygoden. Pseudo narcissus, yr ylfinog, Pilocella, y dorllwyd.

croeso gwanwyn. Pimpinela stepmodo, llysiau Psillion, llysiau'r chwain, y llysyrawt, llysyrlys.

chweinllys. Plantago major, 'llydan y ffordd, Psychotrophon, bittain, danyr egorllys.

nogen, y ddeiniog. Plantago minor, y llwynhidydd, Pulicaria, llysiau'r chwain.

ystelynes, ystelynllys. Pternica, ystrewlys, trewlys, dail

y trew.

* Petroselinon. I. M. + Petrosilion Oleoselinon. I. M.

Polypodium, yn ddiamau. I. M.

neu

Pungentia, sinsir y gors, yr ith- Rosa, rhos, brail, breilwy, egroes

rog, githran y gors, y boeth- wydd.
wraidd.

Rosa canina, rhos gwylltion, Primilavois, priellan, priellen, breilwy gwyllt, rhos crewyll, samwl.

ciros, rhos y cwn, rhos y Pympyrnel, llysiau'r cryman, perthi. brathlys.

Rosa solis, y dawddrudd, toddPyretrwm sylvestris, pelydr edigrudd, y dawddlys, *ariangwyllt.

llys, gwlithlys. Pyrola, y goedwyrdd, gwyrdd y Rosmaris, rhosmari.

gauaf, gwyrdd y coed. Rhibes, rhyf, rhyfwydden, rhyfPyrus, geligwydd, peranwydd, on, rhyfon wydd. Pyrwm, peranen, geligen, grwn- Rhibes aquatica, rhyf y nentydd, en, grwnigen, rhwnigen.

rhyfon y nentydd, rhyfon Pyren, cerien, ceri, had

duon. gnewyll, ffrwythau a llysiau. Rhibes hortensis, rhyfon lledPyrethrwm, pelydr, y pelydre. fegin, rhyfon y gerddi, rhyfon

cochon.

Rubia silvestris, y fandon, llysiQ.

au'r erydd. Quercus, derwen, darwydden, Rubia minor, friwydd wenn, deri, derwydd, derw.

briwydd, briwlys. Querculus, derwen Gaersalem. Rubia, y wreiddrydd, cochQuercula benedicta, y dderwen

wraidd, cochlys. fendigaid, cas gan gythraul. Rubus, mwyarwydd, mwyaren. Quinquefoliwm, y pumpys, dail Rumex, tafol, su ranog. y pumpys.

Rumex medicinalis, marchdafol Quinquenervia, ystylynes, y y meddig, tafol briwddail. llwyn hidydd.

Ruscus, celyn Mair, celyn

Ffrainc, celyn Gwent, corR.

gelyn, celyn y wrach.

Ruta, rhud, rhuw, torrwenwyn, Rapum, erfinen, erfin.

gwenwynllys, llysiau'r echRanunculus, troed y frân, chwŷs y

rysaint.
Mair, blodau'r menyn, eg-
yllt.

S. Raspis, afan, mafon, meiwon, Sata, yd, ceri, cnewyll, had, meiwydd, mefynwydd, mef

gwyfon, grawn. ynen. Rhaphanus hortensis, rhuddugl

Satoria, yr heonllys, yr uchelfar, lledfegin.

gwysglys, gwysgonllys. Rhaphanus agrestis, rhuddugl y

Satella, ydig, efr, gwenith y cythmeirch, rhuddugl gwyllt.

raul, had y drwg. Rhamnus, rhafn, pren rhafn, Satureia, sewyrllys, y selsiglys,

Satyriwm, tegeiriau.
rhafnen, rhafnwydden, mwy-
ar ffrengig.

llysiau'r selsig, y sorelys. Rhabarbarwm, y suranog fawr, Salix' equina, rhawn y march, ,

Salix, helig, gwielwydd. march dafol y gerddi. Rhesta bovis, cas gan arddwr,

cedor y wrach. hwp yr ychen, drain y gaf

aelon, tegwch meinwen. Arienllys, undoubtedly. I. M., i.e. Ronilla, eunof, ewnof gwyllt.

the same as gwlithlys.

Salvia, y geidwad.

Sinapi silvestre,

berwr yr yd, Salvia agrestis, y geidwad wyllt. bresych yr yd, y carl, y cerSambucus, yscaw, yr yscewydd. lyn. Sanguinaria, y canclwm, y gan- Sinilax, coedgwlm, cwlm y coed, hewin, y waedlys.

cynghafog. Sanicula, clust yr arth, yr olch- Sinyrnion, dulys, perllys y berwraidd.

llan, marchberllys y gerddi. Sanamwndi, y bendigeidlys, y Solanwm somnifera,

y gedowfabcoll.

rach, Sardonia, troed yr erydd. Solanwm lignoswm, y manygSaxifragiwm, tormaen, llysiau'r log. tostedd.

Solidago, glesyn y coed, y goedSaponaria, yr olchyddes, y sebon- wyrdd, gwyrdd y gauaf. llys.

Souilana,

gwynwyn y moch, Savina, y gyrllys, gwaredlys. gwynwyn gwylltion, gwynSaurion, mwstwrth, y llymmin

wyn y meusydd. og, llymminllys.

Sorbus, cerwydden, cerwigen, Seda Maria, ystol Fair.

cerdinwydd, sarphwydd. Sedwm major, llysiau'r gwayw. | Spinus albus, draenen wenn, ysSedwm minor, briweg y cerrig, pyddaden, draen yspyddaid,

maenllys, cynffon y lygoden, egfaenwydd.
y friweg.

Spinus, duddraenen, draenen Sempervivwm, y fyw fyth, byw- ddu, eirinwydd. lys.

Spineolus, coreirin, eirin y Senecio, y benfelen, y greulys perthi.

fawr, y greulys fenyw, llych- Spina, draen, draenen.
lyn y dwr.

Spinacia, yspinllys.
Septinea, yr henllydan.

Spicus, tywysen, hefyd llysiau Sesarwm, grug, grelys.

sychon, yspiglys, yspiccedlys. Securiadaca, llewyg y iår. Sparganiwm, yspargan, y gleddSeriphiwm, chwerwyn y mor. yflys, y gleiflys, gellesg, yr Serpentaria, llysiau'r neidr.

inclys. Serica pratense, sidan y waun, Staphys agria, llewyg y llau,

serig y waun, seriglys, sidan- llysiau'r llau, y lleulys. llys, serigwellt, sidanwellt, y Staphylinws, pannas y moch. sidanog, serigog.

Stachys, y fedwen chwerw, Scabiosa, y bengaled, y glafrllys. chwerwlys yr eithin, dail y Scandwlaciwm, mwstarth.

bystwn, y geidwad wyllt. Scandix, nodwydd y bugail.

Strobilwm, Ilydylys. Scelerata, troed yr erydd. Struthiwm, cribau'r pannwr. Scirpws, brwynen y môr. Succus, sudd, sugn, sug, nof, Scopa regia, y milddail, llysiau'r llynnor, irder, gweisgion, gwaedling.

gwysgon. Scolopendria, rhedyn y gwelydd, Secisa, bara'r cythraul. tafod yr hydd.

Sulphur, ufelfaen, llosglist. Scrofularia major, danogen y Syringa, pibellwydd, pibwydd, y dwr, y feddyges ddu.

chwibellwydd. Scrofularia minor, dynhaden Syriac fenw, dynhaden ful.

*dd*sn Scolopendriwm. rhedyn y fam.

T. Scorodwm, garlleg, craf. Tanaccetwm, tancedlys, tanclys, Scorodina, y geidwad wyllt.

dail y tanced, tansli.

*

yr ardd.

Thalictrwm, arianllys.

Verbascwm, y dewbannog, ysThlaspi. mwstarth.

cedlys, panllys. Thryalis, rhoscampau, bannogan Vetonica, cribau St. Ffred.

Viola, mill, gwiolydd, y fioled. Thymus, gryw, grywlys, teim. Viscus, gwysglys, gwysgonllys, Thymus agrestis, grywlys, y

uchelfar, yr heonllys. twynau.

Ulmus, elmwydd, llwyf, y clasThymus hortensis, grywlys, lled- wydd, elmenwydd. fegin.

Ulmus Romanus, llwyfen RhuTipha, calaf felfed, cynffon y feinig, llwyf Rhufain, y clasgath.

wydd. Telephiwm, orpin, llysiau Tal- Umbilicus Veneris. bogail y foriesin, y ffaflys.

wyn, botty mog. Tithymal, llysiau'r cyfog, Volucrwm major, taglys, tagTormentilla, 'tresgl y moch.

wydd, Tremularia, yr eigryn crydlys, Volucrwm or, yr yttag, tag

crydwellt, gwenith yr ysgyf- lys yr yd, taglys bychan, arnog, crydwellt.

taglys y gerddi. Triorchis, teircaill.

Volubilis, cwlm y coed. Trifoliwm, meillion.

Urtica, dynaid. Trifoliwm rubwin, meillion coch- | Uvæ, gwyfon, greol, baccwyon, on, marchfeillon.

gwyfon, gwin, gwinwyfon. Trifoliwm albwm, meillon Uvæ passae, rhesinod, rhesinau,

gwynnon, meillon Olwen, rhesin wyf, gwynwyfon sych

corfeillon. Trifoliwm aurewm, meillion aur, Uvæ ursina, gwyfon yr yspinpig y deryn.

wydd, greol y pren melyn, Trifoliwm silvestre, meillon ed- ffrwyth yr arthwydden. ring.

Uvularia, tafod y march. Tubera, bwyd y llyffaint.

Z.

on,

V.

Zura, hegfaen, gwyfon, yr ysVaccinia, llus duon, llus y myn- pyddaden, yr yspyddwy.

ydd, llusi. Vacciniwm, llygeiriau, ceiroes y

A'r gwydd a'r llysiau hynn, sef y Valeriana, llysiau Cadwgan, cyn

nifer a aller o honynt, a ddylai ffon y cabwllt, gysynorllys. bob Meddyg eu cadw mewn gardd Verbena, y dderwen fendigaid. yn lledfegin, ag mewn perllanau, Vernilagiwm, yr ysgallen ddu. a hynny mewn parel o dir a fó Veronica, yr ornerth.

da'r ddaear, ag yn wasgodig, a Verbwrnwm, cwyrwiail, ffyll-cherwyneb 'haul, fal au caffer wydd.

wrth raid ag achos.

waun.

,

Pedair pysen,

mesen.

Llyma ddangos y pwysau a'r mesurau y dylai bob Meddyg ymarfer ag wynt, fal y gwypo yn gadarn y maint a ddylid o bob peth yn ei raid ai achos ; nid amgen,

Pwys a mesur Tafawl, Dau ban, ffiolaid. xx gronyn gwenith a wna un

Dwy ffiolaid, cwppa. grofelyn.

Dau gwppa, panol sef chwart. ili grofelyn a wna un ceiniogbwys. A'r holl fesurau pwys, a'r holl

fesurau llynn a ddylynt fod yn viij ceiniogbwys a wna uncyn warantedig o bwys a mesur, er neu wncyn.

, xij wncyn a wna bynt. fal na fytho nag anffrwythlawn, Ag fal hynn au llythyrrer yn

na gwenwynllyd y feddyginiaeth

a ddoder i glaf, ag fal y bytho llyfrau y Meddygon.

pob cymmeriad y maint y dylid Gronyn fal hynn

ei ddarbod. Grofelyn fal hynna

Llyma fesuron amcan herCeiniogbwys fal hynn 5

wydd deall y Meddyg :Wncyn fal hynn;

Pedwar gronyn gwenith, pysen. Punt fal hynn S Ag fal hynn ai dosparthir her

Pedair mesen, wi colommen.

Pedwar wi colommen, wi giar. wydd y llythyriad hynn nid

Pedwar wi giar, wi gwydd. amgen.

Pedwar wi gwydd, wi alarch. XX ç i a

Ag gellir gwarant ar y meintiij 3 i 5

olion hynn, namyn deall y

Meddyg. viij si }

Ž

Pedwar prif achos clefyd a dolur, xij i S

a fyddant fagedig ynghorph dyn,

nid amgen :Pwys llynn a gwlyb a ddos- i. Mwyth, sef y daw achos rhyf parther fal hynn

o wres ag oerfel. Pedair masglenaid a wna un llwy-ij. Brech yn y gwaed neu'r llynPedair llwyaid a wna un coccwy.

nor, sef y daw achos anghyw

eirfaint defnyddiau bwyd a Pedwar coccwy a wna un ffiolaid. Pedair ffiolaid a wna un paeol sef

llynn. chwart.

iij. Attal yn y cylla, neu'r Pedwar chwart neu baeol a wna gwythi, neu eraill o geudodau un galwyn.

y corph, fal nas gallo'r bwyd Pedwar galwyn a wna un celwrn. a'r llynn, a'r gwaed, a'r llynPedwar celwrn a wna un grenn.

nor, fyned yn eu hansawdd. Pedwar grenn a wna un mydd. Pedwar mydd a wna un myddi.

iiij

. Ball, sef echrysaint, neu Ag fal hynn y dosperthir inesur

blag, ag o wenwyn yn mynau llynn a gwlyb.

ned yn y corph y daw. Ag o'r

pedwar peth hynn y bydd Llyma eraill o fesuron a notta

magedig pob clefyd a dolur ynt y Meddygon :

ynghorph dyn, ag o ffrwythDau goccwy, hannerpan.

lawn feddyginiaethau Dau hannerpan, pan.

gwaredir.

au

« ForrigeFortsæt »