Billeder på siden
PDF
ePub

2

3

[ocr errors]

5

133. Rac chýydu : yuet y uilffei drøy wîn méygyl yn y uo iach. Arall yý dodi y geilleu y myýn gvin egyr. $

134, Rac byderi o at-gleuyt; kymer bystyl buch, a llaeth bronneu a mêl, a dot yn havd dvyml yn dy glusteu. Medeginyaeth na phaela yý honno.

§ 135. Llyma gampeu y kesin : Da yv yuet y suļ rac chvydu gvaet. Da yý y wraged a uynno kael plant vwytta kennin yn uynych. Da yv kymryt keñin a gvin rac vrath neidyr, neu aniuel arall. Da yý úrth weli plastyr o geñin a mel. Da rac ? hên has 3 neu ysgeueint sud y kennin a llaeth bronneu. Da yý sud y kenin. a bystyl gauyr a mel yn dri thraean rac byderi. a hynny y dodi yn dýym yn y glusteu, neu yn y ffroeneu. Da yý rac dolur o benn.. Da

. yú y * kenin a gwin. rac dolur o arrenneu. Da yý yó kenin y gyuannu asgýrn, ac y aeduedu cornøyteu. 0 dodir y 6 kennin a halen Ýrth weli ef ae kae yn ehegyr. Or? bøyteir y® kenin yn amrýt, wynt a barant uedúi. Nerthau dynyon yo del gvaetlin uņunt a wnant. wynt a Ýrthladant vygydorth yr amysgar. argvedus ynt yr kylla, nac yn uerwedic nac yn amrýt y kymerer kanys temigyay y greu y

a wnant rac y tostet: a mýc o honunt a ymdyrcheif yr penn. ac a lesteir a golúc ac a wnant gyelet breudwydon arythyr ofynavc: 11 ony vwyteir yn gyntaf y letus neu y popin neu y kyfryý hynny у eu hardymheru : Y lad y pryuet a aner ygkylla neu groth.

$ 136. Y rei ny allant kynnal na bøyt na diaýt namyn y chvydu: kym! ynllefoliým 15 a tharay myún gvin mýygyl. a dyro yr claf oe yuet.

$ 137. Yn erbyn gvenwyn taray dýy gneuen a their or

10

12

13

1

Havddvyn, T. yu y yn T. yuo y yn T.

Gieu, T. ус уут Т.

15 Millefolium, T.

2 Yw rac, T. 3 Bas, T. 4 Nid yw y yn T. 6 Nid yw y yn T.

70, T. 8 Nid yw y yn T. 11 Ofnavc, T.

12 Yw, T.

5 Nid 9 Nid 14 Nid

10

13

A, T.

2

a

ffigys sychyon adyroo deil y rut. a phymthec gronyn ar hugeint o halen. a dyro yr claf ar y gythlýng.

$ 138. Llyma y petheu yssyd da rac y kic drýc; nyt amgenn alým gvynn a valo yn plyor. a býrý y ploor hýnný arnav.

Rac yr un ryý: kymer llyffant du.ny allo namyn cropyan : a maed a gvialen yn y llittyo. Ac yn y chvydo yn y uo mary: a chymer ef a dot y myýn pridell; a chae y bridell am danav hyt na chaffo? y móc vynet allan, na'r gyynt y myýn. ae losgi yn y bridell yn y uo yn lludw. a býrý y lludý hynny arnav.

Arall yý kym? tvrch dayar, a llosc yn yr unryú agved. a býry y lludý arnav.3

у Yn yr un ryv uod gýna lludý o gic dyn; o'r kyfryv le ac y bo y dolur, o gellir y gaffel o neb ryv fford. ac yn yr un môd a hynny lludý carlúng gøynn yn yr un ryý losgyat ac y dywetpýyt uchot ae uvrý arnav. Arall yý kym' * y saúl a uynnych o benneu garllec. a llosc

у Vynt ar laýr glân ; a phan výynt yn tanllyt, diffod vynt a dafynneu mêl, a gýna ploor o honay a býrý arnav. a rýym arnav plastyr ympenn y trydyd dyd gvedy golcher ; berý vlavt ryc a gyaet hých y gyt, a dot hýnný Érthař5 gvedy golcher, ac ar warthaf hýnný. y plastyr a mêl berwedic a'r trayan o halen ; a hynny beunyd.

a hynny beunyd. Arall yý. kym! gen march, a'r dannet oll ynại ; a llose gýpaneit o hýnný. a chymysc ef a phybyr. ac a blonec: ac ir a hýnný. a thempra drøy saes, a dot beunyd y plast' 6 hýnný arnav. hyt ym penn y pythewnos.

Arall yý kym”? mêl a melyn vy. ac arment; a blavt kyffeith mân. ae kymyscu ygyt ae výrý arnav. døyweith beunyd. puedic 8 yý.

a

.

1 A dyrneit, T. 2 Ny chatto, T. 3 Arall yy kymr. gicuran yr un ryw losgyat: a byrw y lludw arnav, T. 4 Kymer, T. 5 Nid yu vrthav yn T. 6 Plaster, T. * Kymer, T. * Provedic, T.

4

1

§ 139. Mýstart : da yv y waret gélybór annýydavc. Da yú gyt a gýin egyr. rac brath neidyr neu lyffant. Da yý rac y dannoed. Purhau yr emhennyd a wna. gostegu blodeu y gwragedd a úna; a chwennychu býyt a beir, a chadarnhau y kylla ; Da yý rac bolwyst, ac rac syrthyav gvallt, ac rac dýrd clusteu, a thywyllých llygeit. a rac agarwed amranneu, ac rac parlis. a phetheu ereill llawer.

$ 140. Kanys trýy ansodeu y trýnc y gellir adnabot beieu dyn. ae berigleu, ae hein. ae gleuyt o bell ac o agos. Yn gyntaf ni a uynnyn dangos pa beth yý y trýnc.

у Pedwar ryý uoned yssyd yr trýnc. kyntaf yý sud 3 y gvaet a gerda y leoed anyanavl or corf. Yr eil yr ymysgar y wneuthur

у

wassanaeth ynteu. Y trydydd yr* gýythi y gymryt amryú wlybýr y colera ar fleuma.

Y pedwyryd rann. yr5 arenneu : drøy wassanaethu y gélybyreu hynny a anuonir yr chýyssigen : Ac o hýnný y gvelir holl arvydon cleuyt : ac úrth hynny o achaws gúlybúra y trýnc ae liv. y delir yr arvydon drýc ar rei da.

$ 141. Or byd dyfyrllyt trýnc, neu debic y win coch, neu y?win du, neu y win gøyrą. neu y olew, neu y waet; neu y drýnc aniueileit, ac os kywreint. a edrych yr achýysson aghennreidavl 8 hynn, ac ae deall ar neilltu; ef a wybyd pa un výyhaf or gúlybyreu hynn a ragorho, ae y fleuma, ae y colera, ae y sanguis, ae y melancoli. A reit yý kynnullaý yr vrin y myún llestyr gøydyr. ae adu y orffowys hyt yr eil avr; ac yna úrth paladyr yr heul y edrych ae uarnu hervyd

у yr arwydon a dywetpýyt uchot. O byd dû yr urin ; reit yý purhau y dŷn hýnný drøy yr ethrylithyr goreu a aller; ac aruer yn vynych o enneint. ac olev : Ac eilweith edrych y trýnc: ac o byd tebyc i saffrýn ac na loowo : gvybyd di®

1 Nid yw rac yn T. 5Y, T. Gvybvr, T. 9 Dy, T.

2 Nemeu, T.
7 Nid yw y yn T,

3 Y sud, T. 4 Yw y, T.
8 Nid yw aghenureidavl yn T

2

vot heint gýyý yn y dyn, gvedy ryueithryn o wres a sychdýr. O byd cul y dyn ae welet yn gvanhau; a bot gýythi agoret llaýn neu yn gochyon : Ar trýnc yn unllió a sinopyl : or sanguis y mae y defnyd. Ac or gellygyl waet ar y vreich asseu idav. ef a geiff waret heb olud. O byd tew y trýnc a brâs a choch iavn. heb loewi ym paladyr yr heul, ac yn tebic y waet, nychdaút a gvand'? corff a ardengys a hynny drøy ormod cryt. O byd gvasgaravc y trýnc. kryt yn hîr amser a arvydockaa. O byd coch y trýnc. neu debic

у

vrynstan. ae welet yn symudav yn uynych. kryt enbyt yý. O byd nywlaśc y trýnc a gvyrd (os ar dechreu heint 3 uyd hynny) neu ympenn y * deudyd gvedy dêl gvaret ; ae welet yn dewach dewach, Diogel yv y byd marý. Os mýy výy a uyd yr arvydon. heb dewhau. hir heint uyd. Or byą wybren ar wyneb y trwnc. heint rac llav a arvydockaa. O byd kethin

yn yr heint gøres. a thywyllu ; Dolur penn ag ysgøydeu. a gvanhau y glywet a arwydockaa ; Ac ony day gvaret idav ar ben y seithuet dyą. marý uyd. O byd tebic

y
olev

yn yr heint gøres ; hynny arvydokaa agheu neu gyndared, neu idwn. Ac o symut yn ebrvyd, cornøyt ar yr emennyd a dengys y uot. O byd deuaút gantav uot yn tanllyt y liv a dolur pan bisser; hynny a uenyc na thaką yndav y búyt ar diaút. a reit yý rac hynny aruer o výydeu medal. O byd du, neu goch; a bot megis rudyon yn y gvaelavt, ar chwyssigen yn dygwydav, a dolur yn yr arenneu, a dolur yn pissav; Perigyl uyd y dyn hýnný.

у pissay mynych a hynny bop ychydic maen tosted a arwydockaa. O byd glâswyn trýncó yn yr heint gøres. neu ewynavc, neu goch, a dyuot gvaet oe dwy ffroen, perigyl mayr vyd y hýnný. Dynyon y bo gvann y hauu o'r byd gøynn eu trýnc, gvaev rac llav a uenic; ac o symuti yn y

y trýnc

y trýnc

a

O byd

5

1 Gollungy, T. BY trvnc, T.

2 Gwandid, T.

3

Clevyt, T.

4 Nid yw y yn T.

а

dydyeu hynny: cornøyt a uenic. Yn yr heint gøres or byd lliv colera arnav. ae uot yn dew, a nywlen wenn arnay. a rudyon gøynnion arnav yn nofyav; hir nychdaýt a uenic. Yn yr heint gøres. o ffissir yn výy noc yg nottaei ; ac na

i bo da y liv; a symut yn da. perigyl a uenyc yn gyndrychavl. O ny byd da y trýnc pan bisser, a symudaý o honay ar liv un iach ; Hynny a dengys kuryaý o'r dyn rac llav a darymret. Yn yr heint gøres os dyn a wnâ trýnc da digavn, a bo 2 gýýnn yndav, ac na leihao y crột. perigyl vyd. O byd Dyfyrllyt ynteu myy uyd y cryt. Ac ny byd perigyl idav. O byd tywyll y trýnc yn yr heint gøres, a thrýbyl heb loewhau, ef a trossir yn gryt y pedwaryd dyd neu y trydyd. O byd coch ynteu a llawer o wadaýt yndav. hynny a dengys y cryt. Os llió dýfyr à uyd arnav. trymmach uyd y cryt, ac ny byd perigyl. Trync yr heint gøres. o byą teimgyavdyr, a halavc a llých yndav megys gvadaýt, ar nywlen ar y wneb; hir nychdaút a dengys. Trwnc y cryt a uo gwaďayt tywodlyt yndav a megys gyaetlyt o vyýn; drýc y Ýrth yr arrenneu a uenic hýnný. O byd ewyngant ar drýnc megys bogelynneu ar défyr: ac na synnyo ef yna dolur or byt. hynny a dengys cleuyt rac llav. Os y bore y byd y trýnc yn wynn; a gvedy hynny yn

y goch, da yv. y diliffrans y gorff a uenic.

Os coch vyd ynteu yn gyntaf, ac odyna yn du, neu uot yr un trýnc ar deu liv hynny arnav. agheu a dengys. O byd saym arnav. a bogelyn yn dyrchauel yndav. arwyd drýc yý. O byd saym arnav a gyadaút gøynn yggvaelaýt y llestyr; hynny a arwydockaa gvevyr yn yr ymyscar, neu yn y kyssyllteu. O byd glas y trýnc. heint yn yr perued 3 à dengys. Trýnc coch gogethin. a megys rudyon yndaý a nywl ar y wyneb. arwyd drúc yv. O byd gvynn iayn gyydyus uyd. O byd du y bore. gvaethaf yý. O byd

3

[ocr errors][merged small][merged small]
« ForrigeFortsæt »