Billeder på siden
PDF
ePub

Da

§ 139. Mýstart: da yý y waret gýlybýr annýydavc. yý gyt a gvin egyr. rac brath neidyr neu lyffant. Da yv rac y dannoed. Purhau yr emhennyd a wna. gostegu blodeu y gwragedd a vna; a chwennychu býyt a beir, a chadarnhau y kylla; Da yý rac bolwyst, ac rac syrthyaý gvallt, ac rac dýrd clusteu, a thywyllých llygeit. a rac agarweḍ amranneu, ac rac parlis. a phetheu ereill llawer.

§ 140. Kanys trýy ansodeu y trýnc y gellir adnabot beieu dyn. ae berigleu, ae hein.2 ae gleuyt o bell ac o agos. Yn gyntaf ni a uynnyn dangos pa beth yý y trýnc.

3

1

Pedwar ryý uoned yssyd yr trýnc. kyntaf yý suḍ3 y gvaet a gerda y leoeḍ anyanaýl or corf. Yr eil yr ymysgar y wneuthur y wassanaeth ynteu. Y trydydd yr gŵythi y gymryt amry wlybýr y colera ar fleuma. Y pedwyryd rann. yr arenneu: drvy wassanaethu y gŵlybyreu hynny a anuonir yr chvyssigen: Ac o hýnný y gŵelir holl arvyḍon cleuyt ac vrth hynny o achaws gýlybýr y trýnc ae liv. y delir yr arvydon drýc ar rei da.

y

5

6

§ 141. Or byd dyfyrllyt trýnc, neu debic y win coch, neu y' win du, neu y win gŵyrḍ. neu y olew, neu y waet; neu drýnc aniueileit, ac os kywreint. a edrych yr achvysson aghennreidal hynn, ac ae deall ar neilltu; ef a wybyd pa un výyhaf or gýlybyreu hynn a ragorho, ae y ffleuma, ae y colera, ae y sanguis, ae y melancoli. A reit yý kynnullaý yr vrin y myn llestyr gýydyr. ae adu y orffowys hyt yr eil avr; ac yna ýrth paladyr yr heul y edrych ae uarnu hervyd yr arwyḍon a dywetpvyt uchot. O byd dû yr urin; reit yý purhau y dŷn hýnný drýy yr ethrylithyr goreu a aller; ac aruer yn vynych o enneint. ac olev: Ac eilweith edrych y trýnc: ac o byd tebyc i saffrýn ac na loewo: gyybyḍ di9

1 Nid yw rac yn T. Gvybvr, T.

5Y, T.
9 Dy, T.

2 Nemeu, T.
7 Nid yw y yn T,

4 Yw y, T.

3 Y sud, T.
Nid yw aghenureidavl yn T.

1

or

vot heint gŵy◊ yn y dyn, gvedy ryueithryn o wres a sychdýr. O byd cul y dyn ae welet yn gvanhau; a bot gýythi agoret llavn neu yn gochyon: Ar trýnc yn unlliý a sinopyl : sanguis y mae y defnyḍ. Ac or gellygy waet ar y vreich asseu iḍav. ef a geiff waret heb olud. O byd tew y trýnc a brâs a choch iavn. heb loewi ym paladyr yr heul, ac yn tebic y waet, nychdaýt a gýand' 2 corff a ardengys a hynny drvy ormod cryt. O byd gvasgarave y trýne, kryt yn hîr amser a arvydockaa. O byd coch y trýnc. neu debic y vrýnstan. ae welet yn symudaý yn uynych. kryt enbyt yv. O byd nywlavc y trýnc a gýyrḍ (os ar dechreu heint 3 uyd hynny) neu ympenn y1 deuḍyḍ gvedy dêl gvaret; ae welet yn dewach dewach, Diogel yý y byd marv. Os mvy výy a uyd yr arvydon. heb dewhau. hir heint uyd. Or byd wybren ar wyneb y trwnc. heint rac llaý a arvydockaa. O byd kethin y trýne yn yr heint gvres. a thywyllu; Dolur penn ag ysgýyḍeu. a ganhau y glywet a arwydockaa; Ac ony dav gvaret iḍav ar ben y seithuet dyd. marý uyḍ. O byd tebic y trýnc y olev yn yr heint gres; hynny arvydokaa agheu neu gyndared. neu idwn. Ac o symut yn ebrýyd, cornýyt ar yr emennyd a dengys y uot. O byd deuaft ganta uot yn tanllyt y liv a dolur pan bisser; hynny a uenyc na thaýd ynḍaý y býyt ar diaýt. a reit yý rac hynny aruer o výydeu medal. O byd du, neu goch; a bot megis rudyon yn y gvaelaýt, ar chwyssigen yn dygwyḍaś, a dolur yn yr arenneu, a dolur yn pissaý; Perigyl uyd y dyn hýnný. O byd pissaý mynych a hynny bop ychydic maen tosted a arwyḍockaa. O byd glâswyn trýnc yn yr heint gŵres. neu ewynavc, neu goch, a dyuot graet oe dwy ffroen, perigyl mafr vyd y hýnný. Dynyon y bo gvann y hauu o'r byd gýynn eu trýnc, gvaet rac llaý a uenic; ac o symut yn y

5

1 Gollungy, T. 5 Y trvnc, T.

2 Gwandid, T.

3 Clevyt, T.

4 Nid yw y yn T.

dydyeu hynny cornýyt a uenic. Yn yr heint gres or byd lliv colera arnav. ae uot yn dew, a nywlen wenn arnaý. a rudyon gýynnion arnav yn nofyav; hir nychdaýt a uenic. Yn yr heint gvres. o ffissir yn výy noc yg nottaei; ac na bo da y liv; a symut yn da. perigyl a uenyc yn gyndrychavl. O ny byd da y trýne pan bisser, a symuda o honav ar liý un iach; Hynny a dengys kuryaf o'r dyn rac llat a darymret. Yn yr heint gres os dyn a wnâ trýne da digaýn, a bo2 gŵynn ynḍaý, ac na leihao y crŷt. perigyl vyd. O byd Dyfyrllyt ynteu mýy uyḍ y cryt. Ac ny byd perigyl ida. O byd tywyll y trýnc yn yr heint gvres, a thríbyl heb loewhau, ef a trossir yn gryt y pedwaryd dyd neu y trydyd. O byd coch ynteu a llawer o waḍaft yndav. hynny a dengys y cryt. Os lli dýfyr a uyḍ arnav. trymmach uyd y cryt, ac ny byd perigyl. Trinc yr heint gvres. o byd teimgyavdyr, a halavc a llých yndav megys gvaḍavt, ar nywlen ar y wneb; hir nychdaýt a ḍengys. Trwne y cryt a uo gwaḍaft tywodlyt yndaý a megys gvaetlyt o vyýn; drýc Ꭹ frth yr arrenneu a uenic hýnný. O byd ewyngant ar drýnc megys bogelynneu ar dýfyr: ac na synnyo ef yna dolur or byt. hynny a dengys cleuyt rac llaý.

Os y bore y byd y trinc yn wynn; a gŵedy hynny yn goch, da yv. y diliffrans y gorff a uenic.

Os coch vyd ynteu yn gyntaf, ac oḍyna yn ḍu, neu uot yr un tronc ar deu liv hynny arnav. agheu a dengys. O byd saym arnav. a bogelyn yn dyrchauel ynḍav. arwyd drve yý. O byd saym arnaf a gyaḍaft gýynn yggfaelaýt y llestyr; hynny a arwydockaa gveŵyr yn yr ymyscar, neu yn y kyssyllteu. O byd glas y trýnc. heint yn yr perued 3 a dengys. Trinc coch gogethin. a megys rudyon ynda a nywl ar y wyneb. arwyḍ drvc yý. O byd grynn iavn gýydyus uyḍ. O byd du y bore. gvaethaf yv. O byḍ

1Y, T. 2 Nid yw bo yn T.

3 Ymysgar neu'r perved, T.

E

3

1

[ocr errors]

seimlyt. a dolur maýr gantaý. agheuafl yý. O byḍ pûr. a nywl arnav. agos uyd agheu hýnný. Or byd gwynn y bore. a gwynnach wedy kinnya goreu un2 hýnný. byḍ coch a gwaḍavt yndaý, ny phericla hwnný. urin epątig tywyll. periglus yý. Urin spenetig lludélyt, petrus vyḍ. Urin coch o heint kylla, Periglus vyd. Urin eglur. iach vyd. Ac uelly y teruyna.

[ocr errors]

142. Eff a dylyir gelling gaet yn y symutto y lliw: kanys o du uyd yn mynet. gatter y redec yn y uo coch. O byd tev. gellyngher yn y uo teneu. O byd dyfyrllyt.

gellyngher yn y uo tew.

§ 143. Yth wneuthur byth yn iach. yf lyeit beunyd yn gyntaf o sud yr hockys.

§ 144. Y wylltu ednot neu gylyon; dôt y gannwreid yn lle y bônt, ac vynt a ffoant.

y lle

4

§ 145. Rac magyl ar lygat, dot ynḍa suḍ eiḍo y ḍayar. § 146. Y waret meḍdaýt. yf saffrýn. drvy dýfyr ffynnavn, § 147. Rac y mann. dot arnav keilyavc. neu iar yn y uo

mary.

§ 148. Rac yr heint dygvyd: llâd gi ac heb wybot yr dyn. dot y bystyl yn y eneu: dav byth arnav.

§ 149. Y adnabot claf briv y uiolet a dot ar y arleisseu : ac o chýsc byý uyḍ; o ny chýsc marý uyd.

6

§ 150. Or mynny na del chvant gfreic itt; býytta y rut

y bore.

§ 151. Y torri maen tosted kym! saxifraga .i. tormaen. yr hýnn a dyf yn lleoedḍ karrecavc. (kanys o hynny y kauas y hený) a thempra drvy win a phyber, ae yuet yn tym a hynny a tyrr y maen, ac a beir pissaý, ac a wnâ blodio yr gvraged; ac a iacha yr arenneu, a llestyr y plant.

[blocks in formation]

4 At, T.

5 Ny dav, T.

Arall yý. kym y1 saxifråga. a hât y grwmit; 2 a tharav ar dýfyr brýt; a dyro iḍav oe yuet chwediwarnaýt. ac ef yn iach yn diogel.

â 3

Arall yý. kym! waet ysgyuarnafc ae chroen, a llosc yny êl yn díst a chymmysc y pyloor hýnný a dýfyr tŕym; a dyro iḍav lwyeit or dýst hýnný ar diaýt, ac yuet ar y gythling; a hynny a tyrr y maen ac ae teiuyl allan. Or mynny broui hynny; dot lwyeit or dýst hýnný y myýn défyr, a dot yndań y maen a uynnych, ac ef a ymellwng yn ḍiannot.

§ 152. Llyma y tri thew anesgor:* auu, ac aren, a challon. A llyna yr achas y gelwir ŵynt uelly. dilis y y lle y kehyrḍo clvyf ar ûn or tri, na ellir gwaret uḍunt namyn marý yn ehegyr.

§ 153. Tri theneu anescor ynt: Pilyonen yr emennyd, a glâs-goluḍ, a chvyssigen: achavs or un achats y maent

anescor a'r rei ereill.

§ 154. Mae teir hir uych gveli: kymal glin, a mýydon assen. ac ysgeueint: kanys wedy macko cravn yn un o rei hynny; dilis yý na wyr medic pa bryt y gallo gwaret7 idav yn y gwelo yn iach.

8

§ 155. Rac heint y marchogyon. dot galchua paun a gyreid redyn ac ef a uyḍ iach.

§ 156. Rac brath ki kynḍeiryave; da yý býyta greiḍ yr hadigyl.

§ 157. Y beri plant y wreic. býytaet yn uynych letus, a gvêr brýt. a phybyr.

5

§ 158. Pa ueḍeginyaeth uvyhâf: tynnu asgyrn yn diberigyl ar yr emennyḍ.

§ 159. Pa ueḍeginyaeth leihaf. kossi dy lav yn y wennofo," ac odyna poeri arnei 1o ae rūglav.1

[blocks in formation]
« ForrigeFortsæt »