Billeder på siden
PDF
ePub

ddynol; ię, pob dysgeidiaeth, swydd santaidd a gymerais arnaf cysegredig ac anghysegredig, gwn a'r gwaith pwysfawrocaf yr ym. yn dda ddigon y byddai hyn oll yn rwymais ynddo, ydynt yn fynych Ilawer rhy fychan i fy ngwneuth yn llethu fy ysbrydoedd yn ddir. ur yn bregethwr efengylaidd. fawr. Mae cynghor ac archiad Dichon i un ddywedyd llawer difrifol St. Paul yn Act xx. 28. iawn, a hyny yn dra chyson; eto yn taranu yn fy nghlustiau ddydd os na bydd ganddo ychydig o'r à nos. A ydyw yr eglwys mot eneiniad hwnw oddiwrth yr Ys- anwyl a gwerthfawr gan Grist ag bryd Glan, cystled a fyddai iddo, y darfu iddo ei phrynu a'i wertham a wn i, fod yn ddystaw. Hyn fawrocaf waed ? Pa fath ymys. sydd arnaf eisiau yn fy ngweddi- garoedd o dosturi a thrugaredd au a fy myfyrdodau. Am i Dduw gan hyny a ddylwn i arferyd tuag ganiatau i chwi a minnau gyfran at bob un hyd yn nôd y gwaelaf helaeth o hono, pan y delom i ynddi? Mor ofalus y dylwn for weithredu mewn sefyllfa gy- am eu llwydd ? Mor bryderus am hoedd, gobeithiaf a gaiff fod eu hiachawdwriaeth ? ' Duw o'i gweddi daer eich serchoglawn anfeidrol ddaioni a’m nertho i fod gyfaill,

T. C. yn ffyddlawn.--Ar yr un pryd Llythyr oddiwrth y diweddar barch. feddwl am ymddygiadau grasol

mae yn gysurus gan fy nghalon Thomas Charles, A. B. at Duw tuag ataf yn ei wneuthur yn parch. Mr. Griffin, yn rhoddi orchwyl parhaus, yn alwedigaeth hanes ei Ordeiniad, a'i olygiadau i mi, fyfyrio a llefaru am ddyfais difrifol ar y swydd bwysig a byth ryfeddol yr iachawdwriaeth gymerasai arno.

a'r Awdwr gogoneddus o honi. Rhydychen, Meh. 27, 1778.- Pa destyn mwy melus a gorhoenYr wyf yn cael yr hyfrydwch o us! Pa bwnc mwy ysbrydol a hysbysu i chwi fy mod mewn goruchel ! Bydded i fy nghalon a urddau er Sul y Drindod diwedd fy nhafod a phob aelod sydd genat. Y meistri Mayor, Bridges, a yf, gyduno a St. Paul, a holl angCrouch, a ordeiniwyd hefyd.t-elion y nef, i orfoleddu yn Fy anwyl gyfaill, dyma yr amser nghroes Crist, gan benderfynu mwyaf ofnadwy a difrifol ag y gwybod dim arall. T. (.. bum i eto byw. i'w weled. Fy meddyliau pryderus ynghylch y Llythyr Mr. Charles at ei gyfaill

Wilkinson, a ysgrifenwyd ganddo +E ganfydda y darllenydd nad oedd

yn fuan ar ol ymsefydlu yn ei Mr. C. y pryd hwn gwedi derbyn ei

Gúradiaeth. Gwel ei Gofiant yn urddau gweinidogaethol. Ysgrifenodd Saesoneg. td. 21. y Llythyr uchod pan ydoedd ar ymweliad yn Olney, gyda Mr. Newton,

Medi 28, 1778.-Ni tharddodd lle y treilioddwyl ddyddiau yr hat fy hir ddystawrwydd oddiar ddi1777. Gwel ei gofiant, td. 13. ffyg tuedd nac oddiar anghof, ond

Y Parch. Mr. Mayor, yn ddiwedd- oddiar amrywiaeth o ymrwym. ar o Shawbury, yn awr gwedi marw; Dr. Rridges, yn awr o Bristol ; ar

iadau y gwnaed fi yn ddarosparch. Mr. Crouch, yn awr o Narbo tyngedig iddynt trwy fy ymwel. rough, yn swydd Leicester. Y rhai iad â fy nghyfeillion. Gwyddoch hyn, gyda 'r parch. Mr. Wilkinson, o chwi am felusion rhydd a rhad Lundain, a'r

rch. Mr. Griffin o Íp. faddeuant, gwedi ei brofi yn fyswich oeddynt ei gyfeillion penaf yn yr nych yn seliedig o'r lløs ‘uchod athrofa, O'r chwech, mae dau gwedi myned i'w gorphwysfa. Gwel Cofiant i'ch enaid euog. Am hyny, di. Mr. C. yn saesoneg, td. 19. Cyhoedd ammeu genyf, na theimlwch chwi edis yn y flwyddyn 1828.

nemawr o anhawsdra i estyn ma

T. CHARLES.

ddeuant i frawd gwael, pan trwy | ac yn wir nid oes arnaf eisiau ei wendidau lluosog y trosedda chwaneg. yn eich erbyn. O! y fath olygfa Yr wyf yn cymeradwyo fy ogoneddus ydyw gweled y llaw sefyllfa yn bur dda hyd yn hyn. ysgrifen gwedi ei dileu! Mae hyn Pethau i ddyfod a adawaf i'r yn ein rhoddi dan rwymedigaeth Hwn sydd yn goruwchrëoli pob hyfryd i faddeu, hyd yn nôd, i'n peth i'w ogoniant ei hun, "Mi gelynion: canys 'ni a gawsom ydwyf abwydyn gwael. Wyf yn faddeuant llawn a rhad pan ei law fel y clai yn llaw y Crooeddym elynion, ïe, gwaeth na chenydd. O bydded ei ogoniant gelynion, bradwyr, a wrthryfelas. Ef fy unig ddyben a golygiad yn ant yn erbyn ac a fradychasant mhob peth a wnelwyf! y goreu a thirionaf o gyfeillion. Ni suasai ein cyflwr yn hollol cynddrwg, pe nas profasem ei

At Gyhoeddwr y Drysorfa. ffafor ac nad archwaethasem ei Barchedig Olygwr,-Yr wyf ddajoni anfeidrol. O, a fydd i gwedi darllen Traethawd y Parch. ni un amser anghofio y fath dru. John Mason, A. M. ar Hunangaredd ryfeddol ! O fy holl bech- adnabyddiaeth amrywiol weithodau, fy annïolchgarwch, sydd iau, a chael cymaint boddlonyn gorwedd drymaf ar fy nghyd- rwydd ynddo nes yr wyf yn llwyrwybod. Mae yn chwerwi hyd yn fwriadu ei gyfieithu ar fedr eich nôd y cysuron a dderbyniwyf Trysorfa. Mae y testyn yn ddiau oddiwrth fy Nhad tyner à gras- yn un o'r rhai mwyaf pwysig, gan lawn. Yr ydwyf yn ocheneidio fod dyn trwy y codwn gwedi yn llwythog dano.

syrthio i raddan pell o ddyeithrDaethum yma ynghylch wythwch iddo ei hun; nid wyf yn nos yn ôl. Yr wyf yn ei chael cofio chwaith i mi weled dim er. yn encilfa neilltuedig hyfryd a ioed wedi ei ysgrifenu arno yn y boddhäol, ar ôl taith hirfaith a Gymraeg; mae hyn, ynghyd ag blin, megys porthladd tawel a ystyriaeth o'r deheuder, yr eglur. drogel i forwr blinedig. Giwn y deb, a'r difrifwch, ag y mae yr gofynech i mi pa fodd y mae awdwr hwn yn ei drin, yn anogpregethu yn cytuno â myfi ? Fy aeth diligonol i roddi cais ar ngyfaill, gwaith caled ydyw. Yr gorchwyl. Bum unwaith yn me wyf yn cael bod i mi a wnelwyf ddwl ei dalfyru, a cheisio crynhoi å dau elyn, a phob un o'r ddau drycbfeddyliau yr awdwr i gylch yn drech na mi o ddigon; sef yr llai; ond wrth ystyried y cam hen Adda a'r hen Sarph. Mae y ag y mae llawer o awdwyr enwog naill yn galed, ddideimlad, a wedi ei gael wrth dalfyru eu chyndyn; a'r llall yn gyfrwys a gwaith, bernais mai gwell oedd dichellgar. Pan ymdrechwyf i ei adael fel ag y mae : a chan nad weithio yn effeithiol ar galon ga- yw y pennodau yn gyffredin yn led, gyndyn, a marw, y pechadur feithion, gellir yn hawdd gygwrthnysig, nid yw y diafol hyth hoeddi un o honynt bob mis, nes ar goll i lunio rhyw ddyfais er y delo y cyfan allan. Yr wyf yń fy siomi. Eto yn egwan ac an- ymdrechu eu cyfieithu yn rhwydd wybodus fel ag yr wyf, nis anob. a naturiol, gan amcanu gosod eithiafam gyrhaeddyd buddugol allan feddwl yr awdwr mor eglur iaeth gyflawn a gorfoleddus yn y a digoll, ag y gallaf.-Gyda dydiwedd ; canys addawodd Ar- muno lles fy nghyfoedion ieuainc, glwydd y lluoedd fod gyda mi. a llwyddiant eich Trysorfa, y Wele, yr wyf fi gyda chwi:' hyn terfynaf, eich ewyllysiwr da yw fy holl gysur a'm cynnaliaeth;

ELIDAN.

PEN. I.

[ocr errors]

TRAETHAWD MASON

lywodraethiad bywyd a nwydau; AR HUNAN-ADNABYDDIAETH.

ac mor eang fel pò agosaf yr edrychwyf i'w amrywiol gangen,

au, mwyaf fyth sydd yn agoryd Am natur a phwysfawrogrwydd y testyn. i'm golygon, yr hyn sydd mor Cynbenid i'r meddwl dynol yw angenrheidiol gysylltiedig ag ef dymuniad am wybodaeth; ac ni a'r llall. Fel yr hyn a welwn trwy ddengys dim ogwyddiad a naws chwydd-wydrau mewn gwrthy meddwl yn fwy amlwg na pha ddrychau naturiol : pa oreu fyddo ryw neillduol o wybodaeth y mae y drychau, a phan agosaf y chwil. fwyaf hoff o hono. Fel hyn gall. iad, mwyaf fydd y rhyfeddodau a wn weled fod meddyliau isel a welwn; a rhyfeddach fydd y gwael fel mewn plantos, yn ym- dadguddiadau a wneir o'r amrywbleseru yn benaf mewn gwybod-iol gynneddfau, rhanau,neu nwyd. aeth am deganau ; meddwl diog au sydd yn perthynu iddo, y rhai yn yr hyn a wasanaetha er difyru ni feddyliasom erioed am danynt å boddio ei fympwy; gwirionedd o'r blaen. Mewn trefn i gyrhaedd a foddlona y meddwl cywrain gwir adnabyddiaeth o honom ein ymofyngar yn oreu; meddwl craff hunain, rhaid i'r meddwl dynol, treiddgar, a foddlonir yn oreu gyd ynghyd a'i amrywiol alluoedd a'i ag arddangosiadau, a chelfyddyd weithrediadau,gael eu dyfal chwil rhif a mesur; meddwl bydol a io; a'i holl ddirgel dröadau a'i brisia yr wybodaeth am y byd ddyblygion gael eu harddangos : goruwch pob gwybodaeth; ond onide ni bydd ein hunan-gydnameddwl doeth a duwiol a ddew byddiaeth ond tra hanerog a di. isa o flaen pob math arall, yr ffygiol; a'n calon gwedi y cyfan wybodaeth am Dduw a'i enaid a'n twylla. Felly wrth draethu ar ei hun.

y testyn hwn, mae yn beryglu's Mae y meddwl yn barhaus yn gwneyd cam ag ef; naill ai trwy dychwantu ar ol rhyw fath o wywneyd ymofyniad rhy ysgafn ac bodaeth : ac wrth graffu pa wy- arwynebol ar un llaw, neu ynte bodaeth mae yn boffi fwyaf, gellir redeg i yınchwiliad rhy fanylaidd yn hawdd adnabod ei athrylith ac athronol at ddefnydd cyffredin a'i dymer lywodraethol.

ar y llaw arall. Cargadw y ddau Mae awydd am wybodaeth, fel eithafnod hyn mewn golwg, ac nwydau eraill gwedi ei blanu yn ymdrechu hwylio ar hyd llwybr ein natur, ac y mae yn dra thu. canol rhyngddynt. eddol i'n tywys o'n lle os na iawn Adnebydd dy hun ydyw un o'r drefnir ef. Pan yr arweinier ef gorchymynion mwyaf defnyddiol at wrthddrychau anmhriodol, neu a chynwysfawr yn yr holl gyfuny dilyner ef mewn dull anaddas, drefn foesol. Ac mae yn ddigon mae yn dirywio ac yn myned yn hysbys gymaint oedd parch y gywreinrwydd gwag ac anghyf- gosodiad hwn gan yr hynafiaid; reithlawn. Cawn engraifft o hyn a chymaint oedd bri y ddyledyn ein rhieni cyntaf, effeithiau swydd o hunan-ymholiad fel yři galarus yr hyn sydd iw weled yn angenrheidiol iddo. rhy amlwg yn mhawb.

Dywedir mai Thales* y MilesHunan-adnabyddiaeth ydyw tes iad oedd yr Awdwr cyntefiy o tyn y traethawd canlynol. Po hono; yr hwn a arferai ddywed. mwyaf a feddyliwyf am y testyn yd, mai " i ddyn adnabod ei hun hwn, mwyaf pwysig ac ëang mae yn ymddangos. Mor bwysfawr, wyr: yr ydoedd yn ei flodau oddeutu

* Thales ydoedd un o'r prif athronfel ag y mae pob rhan o hono yn A.M. 3330, ac yn gydoeswr a Iosiah anhebgorol angenrheidiol er iawn Brenin luda.

oedd y peth' anbáwddaf yn y gelaf ein meddwl; fe ddiosg hyd.” Dewiswyd ef gwedi hyny bob lledrith, fe egyr y rhanau gan Chilo y Lacedemoniad; ac tumewnol; fe chwilia yn fanwl mae yn un o'r tri gorchymyn yr enaid a'r ysbryd ; ac a farna hyny y Dywed Pliny eu bod yn gywir feddyliau a bwriadau y gwedi eu cysegra mewn llythyren. galon. Mae yn dangos gyda pha au auraid yn Delphos. Bu gwedi fanylrwydd a gofal y dylem hyny yn fawr ei fri, ac yn cael ei chwilio a phrofi ein hysbrydoedd, ddefnyddio yn fynych gan ereill; holi ein bunain, a gwilio ar ein nes o'r diwedd y cyrhaeddodd yr ffyrdd, a chadw ein calonau, awdardod o ddwyfol oracl; a mewn trefn i dderbyn y wybod. bernid iddo gael ei roddi yn aeth werthfawr hon; yr hyn mae ddechreuol gan Apollo ei hun. yn aml yn galw arnom i'w wncuAm y dyb gyffredin hon mae ihur. “ Holwch eich hunain, Cicero yn rhoddi y rheswm hwn; profwch chwychwi eich hunain ; " oherwydd fod y fath synwyr a ai nid ydych yn eich adnabod doethineb ynddo, gormodol i'w eich hunain ?" ** Holed dyn ef ei briodoli i un dyn." A'r dy biaeth hun.” 2 Cor. xi. 28. Mae ein iddo ddyfod oddiwrth Apollo ei Iachawdwr yn ceryddu ei ddishun, efallai oedd y rheswm iddo gyblion am eu hunain-ddyeith. gael ei ysgrifenu mewn prif lyth-rwch; am na wyddent o ba ysyrenau aur uwch dôr ei deml yn bryd yr oeddynt. (Luc. ix. 55,) Delphos.

Ac medd yr Apostol, Os tybia A phaham na byddai y gosod. neb, trwy hunan-ddyeithrwch, iad ardderchog hwn mewn cym- ei fod yn rhywbeth, ac yntau aint parch' yn y byd Cristionogol heh fod yn ddim, mae efe yn ag ydoedd yn yr un Pagunaidd, twyllo ei hunan.

Ond profed mae yn anhawdd dirnad. Mae pob dyn ei waith ei hun, ac yna: y natar ddynol yr un yn awr ag caiff orfoledd ynddo ei hun yn ydoedd y pryd hyny: y galon unig, ac nid mewn arall., Gal. mor dwyllodrus; ag mae yr ang- vi. 3. 4. Yma yr ydym yn enrheidrwydd o'i gwilio a'i chadw cael gorchymyn i farnu ein hun. yn para yr un. Ac nid ydym ain ac nid ereill, ac i ochelyd y chwaith yn llai sicr ei fod yn byrbwylldra o euogfarnu ereill orchymyn dwyfol. lë, mae gen am yr an beiau ag yr ydym yn ym ni lawer mwy o sicrwydd euog o honynt ein hunain, (Rhuf. nag oedd ganddynt hwy; yr ii. 1, 21, 22.) yr hyn y mae y oeddynt hwy yn tybied iddo dyn dyeithr iddo ei hun yn dra ddyfod i waered o'r Nef, yr ydym thueddol i'w wneuthur; Ie, a ni yn gwybod ei ddyfod; yr hyn thamgwyddo mwy.wrth fai bychó yr oeddynt hwy yn ei dybied, yr an mewn arall nag wrth un llawer ydym ni yn sicr o hono. Canys mwy ynddo ei hun; yr hyn yn. mae yr oracl santaidd hon yn cael fydrwydd, hunan-ddyeithrwch, a ei gwasgu atom mewn llawer dull, rhagrith, mae ein Harglwydd yn a'i hegluro mewn amrywiol olyg- barnu yn llymdost arno yn Mat. iadau gan yr Ysbryd Glan, yn y viii. 3-5. dadguddiad a welodd Duw yn A pha bwys a osodid ar hyn dda ei roddi ini fel ein barwein- dan yr hen oruwchwyliaeth, a ydd iddyledswyddau a dedwydd ymddengys yn amlwg yn y dywwch; yn yr hwn megys mewn édiadau hyn, Cadw dy galon yn drych gallwn weled ein hunain, dra dïesgeulus,' Diar iv. 23. Yma gwybod pa fath ydym. (Iago i, ddiddenwch a'ch calon, Psal, iv. 23.) Fe ddengys hwn ein hun 4. 'Chwilia fi o Dduw, a gwybydd ain ini; fe dreiddia i giliau dir-1 fy nghalon; prawf fi, a gwybydd fy meddyliau.' Psal. cxxxix. 23. haeddir trwy ddyfal sylwi ar eu Hola fi, Arglwydd, a phrawf fi; hamrywiol alluoedd, cynneddfau, chwilia fy arenau a'm calon.' nwydau, tueddiadau, gweithred. Psal. xxvi. 2. Ceisiwn a chwiliadau, cyflwr, eu dedwyddwch, iwn ein ffyrdd.' Galariii. 40. a'u tymerau. Canys enaid dyn Mae hyn oll yn angenrheidiol er mewn ystyr briodol ydyw y dyn hunan-adnabyddiaeth, yr hyn yw ei hun, Cymarer Mat. xvi. 26. a unig sylfaen heddwch sylweddol. Luc ix. 25. Nid ydyw y corph

Pe deuai dynolryw yn fwy ond y tŷ, yr enaid yw y deiliad cyffredin i weled y pwys a'r ang- sydd yn preswylio ynddo; y enrheidrwydd sydd arnynt amcorph ydyw yr offeryn, yr enaid hunan-adnabyddiaeth, gan gael ydyw y celfyddwr sydd yn ei eu meddianu a pharch teilwng tu gyfarwyddo. ag ati, pe gwyddent yr iawn ffordd Mae i'r wybodaeth hon, yr hon i'w chyrhaeddyd ; ac oddiar ys- ydyw testyn y traethawd cantyriaethau priodol o'i hardder-lynol, ddau priodoledd neillduol, chowgrwydd, ac effeithiau marwol yr hyn sydd yn ei gwahaniaethu hunan-ddy eithrwch, pe byddai ac yn ei gwneyd yn fwy dymunol iddynt ond ei gymeryd yn orch- nag un math arall o wybodaeth. wyl ac yn destyn myfyrdod beu- 1. Mae mor gyrhaeddadwy i bawb nyddiol i'w feithrin, mor fuan y a'u gilydd. Nid yw yn gofyn cryfgwelid cyfnewidiad dedwydd yn der cof, grym athrylith, na dyfnmucheddau ac ysbrydoedd dyn- der treiddiad, fel mae llawer o ion ! Ond y trueni ydyw, nigelfyddydau 'ereill yn gofyn, er wna dynion ystyried; ac ni rodd. cyrhaedd gradd ganolig o gyd. ant eu meddyliau yn ddifrifol ar nabyddiaeth â hwynt, yr hyn waith ynghylch yr hyn sydd o sydd yn eu gwneuthur yn anhyfaen pobpeth arall yn deilwng o gyrch i'r rhan fwyaf o ddynol. honynt, ac yn galw am danynt. ryw. Nid ydyw chwaith o'u cyrTrwy y fath ddiogi rhyfedd, cys- haedd, o ran diffyg cyfleustra a gadrwydd, a chasineb at hunan- moddion, a chyfarwyddyd priodol ystyriaeth, maent yn cael eu i'w chyrhaeddyd ; fel ag y mae tywys, yn ddiarwybod iddynt eu llawer o ranau ereill gwybodaeth. hunain, i lwybrau mwyaf peryglus Mae gan bob un o alluoedd cydidduwiaeth a drygioni; fel yr ffredin gyfleustra a dawn i'w chyrsuddewon gynt; am anniolch. haedd, pe byddai iddo ddim ond garwch a rhagrith neillduol pa casglu ei feddyliau a'u troi i mewn rai y dywed Duw ei hun; fy arno ei hun, gwilio ysgogiadau mbobl ni ddeall,

' neu, nid ystyr- ei valon, a'u cydmaru a'i rëol. jant. Esa. i, 3.

2 Mae o bwysfawrogrwydd gyd. Hunan-adnabyddiaeth ydyw yr radd i bawb; ac o'r pwys mwyaf wybodaeth hono am danom ein i bob un. Mae celfyddydau ereill hunain, sydd yn dangos pa beth yn cyfateb i amrywiol helyntion ydym, ac ydym yn ei wneyd, a bywyd. Rbai yn fwy angenddylem fod, ac a ddylem wneyd, rheidiol i rai; ac ereill i ereill. mewn trefn i fyw yn gysurus a

Ond mae hon yn dal yr un defnyddiol yn y byd presennol, berthynas a phob un sydd o ac yn ddedwydd yn yr hwn a berchen enaid anfarwol, dedwydd. ddaw. Y cyfryngau o hono ydyw wch pa un mae yn ei ddymuno hunan-ymholiad; a'i ddyben yw ac yn ei geisio. hunan-lywodraethiad a hunan- 3. Mae gwybodaeth arall yn fwynhad. Mae yn gynnwysedig dueddol i wneyd dyn yn goegfalch; yn benaf mewn adnabyddiaeth ond mae hon yn ei gadw yn wastad o'n heneidiau; yr hyn a gyr. I yn ostyngedig. Ac nid hyny yn

« ForrigeFortsæt »