Billeder på siden
PDF
ePub
[blocks in formation]

Wrth ddarllen yr annerchiad mudwyd hwynt (pan orphenwyd serchawg, a'r cynghor difrifol, adeiladu yr addoldy newydd) i buddiol, a theilwng o sylw ein Jewin Crescent, Aldersgate, lle y cydwladwyr, o eiddo y Parch. I. mae gweddwein brawd trangcedig E. a ymddangosodd yn Rhif. 1 yn parâu, yn ol ei harfer, i o'r Drysorfa, fel cyfarchiad rhag-"weini i gyfreidiau y Saint,” a'r ymadroddol iddo, yn ein hannog gweinidogion sydd yn llafurio yn at bethau buddiol: ac o'r tu ein plith. arall i' ochelyd pethau afreidiol, Cymmerwyd Mr. D. yn afiach diles, ac anadejladol; a hefyd mewn canlyniad i oerni a gafodd gocheliad, i beidio dilyn esampl- yn Mis Tach. 1829, yr hyn a gyn. au llawer o ysgrifenwyr, sydd yn nyddodd, ac a derfynodd mewn ehedeg i ryw uwchder anghyr- darfodedigaeth graddol. Aetli haeddadwy i'r cyffredinolrwydd; i'r wlad mis Mai diweddaf, i'r ond yn hytrach i gadw mor agos dyben (fel y disgwyliodd ef) i ag y gellir at iaith bur y Bibl; a gael gwellhad o'i afiechyd; ond thrwy hyny cadw at yr hyn y'n ni thyciodd hyny, a gorfu iddo, cynghorir gan yr apostol, sef, yn mhen rhai misoedd, ddych“Gwneler pob peth er adeiladwelyd adref wedi llesgau yn aeth.” Tybiais, o ganlyniad y ddirfawr; ac ni bu nemawr o byddai derbyniad i ychydig lin- ddyddiau gartref, cyn iddo gael ellau oddiwrth y gwaelaf o'ch ei gyfyngu i'w ystafell wely. Nid Gobebwyr; sef, Hanes byr o oedd J. D. trwy holl ystod ei oes ddyddiau olaf, ynghyd a marwol grefyddol (oddeutu 17 mlynedd) aeth orfoleddus, un o'n hanwyl yn cadw llawer o swn ynghylch frodyr, a gafodd "fynediad hel- crefydd, ond yr oedd arwyddion aeth i mewn i drag'wyddol deyrn- amlwg arno bob amser fod ei as ei Arglwydd, sef, Mr. Josiah sylfaen yn dda, er mae'n debyg, Davies, yr hwn a anwyd yn agos na ammheuodd neb erioed yn fwy i Lanbrynmair, Srvydd Drefal. nag y darfu iddo ef; a bod ffrwyth dwyn, yn y flwyddyn 1785 ; ac i'w gael arno "yn ei bryd, a'i unwyd ef à chwlwm priodasol ddalen ni wywodd." Amcanai gydag Eleanor Elias, o'r gym bob amser i fod yn fanwl ac yn mydogaeth hono, yn mis Meh. gysson gyda y “pethau trymaf 1815, ac arweiniwyd hwynt gan o'r gyfraith” trwy "lynu wrth ragluniaeth ddaionus a doeth y ddarllen,'a chwilio yr ysgrythyrau Goruchaf, i breswylio yn nhg er mwyn y perl a gynwysir yn. Capel y Trefnyddion Calfinaidd ddynt. Ac wrth ymdrechu â Cymreig, yn Wilderness Row, Duw mewn dirgelfanau, cafodd Llundain. Oddiyno y Oddiyno y sym- | fynych fwynhad a phrofiad hel

S

mewn

aeth o wleddoedd yr Efengyl. ; ofnaf niwed; canys yr wyt ti Yn ei brofiad iselaf, a mwyaf gyda' mi: dy wialen a'th ffon cymylog, rhoddai bwys ei enaid a'm cysurant.

Yr oedd ei ymar yr adnod yma a'r cyffelyb. ostyngiad dan allaog law Duw “ Mae hwn yn derbyn pechadur- trwy ei holl afiechyd, yn deilwng iaid :” “Gwir yw 'y gair, ac yn o adgoffàad genym, fel esamp! haeddu pob derbyniad, ddyfod i ni i gyrchu ato.—Dywedai Crist Iesu i'r byd i gadw pechad-weithiau, pad oedd arno ef ddim uriaid,” &c. Ond gwelwyd ef yn ofn marw, a hyny oherwydd fod aml yn wahanol i hyn pan ganddo le i feddwl fod ei gyflwr uwch ben ei Fibl, ac yn enwedig ef wedi ei gyfnewid, ac iddo dde. pan ddarllenai ddammeg y mab wis y rhan dda pan mewn bywyd afradlon, fe ddywedai ac iechyd.-Dywedodd wrthyf dagrau , dyma ormod i bechadur! oddeutu tair vythnos cyn ei far. Nid wyf deilwng, eb efe, i gael wolaeth, pan aethum i'w ystafell y fath dderbyniad; ond y mae a'r brydnawn sabboth, iddo gael moroedd o drugaredd a gras yn golwg newydd ar yr Hen drefn ein Tad, fel y mae yn delisylw yn rhyfedd iawn, y sabbath hwnw; o'r dywediad "nid wyf deilwng," ) a phan ofynwyd iddo, a oedd gan atteb, “Dygwch allan y trein Iechydwriaeth yn sigledig, wisg oreu,” &c.— Yr oedd ei syn a chyfnewidiol yn ei olwg ef; dod yn ngwyneb y mater yma attebodd yntau “O! na Dgymmaint, nes yr ymofynai pa bach, “Y mynyddoedd a giliart, beth a dalai i'r*" Arglwydd am a'r bryniau à symmudant, ond ei ddawn annrhaethol?—Panaeth fy nhrugaredd ni chilia, a chyfamyn rhy wan i fyned i'r Capel, fe mod fy hedd ni sytl:-mae pob wrandawai ei orau oddiar y gris- peth arall yn cilio heddyw; iau; a'r sabbath cyntaf o'i gaeth gwraig, plant, proffes, doniau ; iwed fe glywodd Mr. I. H. (trwy a'r holl wisgoedd crefyddol yn fod y ffenestri yn agored) yn gwe- sefyll draw, ond y “ Drugaredd hodd pechaduriaid at Grist, trwy ni chilia.”—Mae trugaredd a ddyweyd am ragoroldeb a thegwch chyfammod Duw yn para yr un ei berson gogoneddus; ynghyd o hyd—“, Does genyf fi,” eb efe, a dangos cyflwr ofnadwy y sawl ddim i bwyso arno, nac i ym. a'i gwrthodant ef, 'Ie, Ie, (ebe ffrostio o'i herwydd heddyw ; ond Mr.D.) peth rhyfedd na bai pawb gallaf ddyweyd gyda Saul yr eryn myned ar ei ol ef : ond dyma lidiwr, “Mi á gefais drugaredd;". eu hamser hwy, os gadawant hyn, ac am y drugaredd yma mi ganaf hyd nes y dygir hwynt i'r am- yn uwch na neb o honynt hwy gylchiad yr wyf fi ynddo heddyw, yn y nefoedd pan af yno. . .ffarwel byth am danynt; mae'ni Yr oedd ei boenau cymmaint debyg y bydd eu haf hwynt wedi weithiau, fel y crewyd hiraeth darfod, a'u cynhauaf wedi myn. cryf ynddo i gael ei waredu oddi. ed hebio.'-Buan iawn y gwan- wrthynt.-Clywyd ef yn d'wedyd ychodd i'r graddau nas gall’sai lawer gwaith rhwng y llewygfeydd wneyd dim ond gorwedd; ac yn arteithiol a gafodd, “ Yr awr hon yr aingylchiad hwnw, fe gafodd Arglwydd y gollyngi dy was ymweliadau mynych oddiwrth ei mewn tangnefedd yn ol dy air :'' Dad nefol, trwy adnodau o'r a phan na allai gan wendid Bibl, nes y trowyd cysgod ang-ddyweyd dim arall, gwaeddai yn au yn olau ddydd. Dywedodd hiraethlawn, er hyny, yn floesg, gyda'r Salmydd, “Pe rhodiwn Gwlad,” &c. a'r Sabbath olaf ar hyd glyn cysgod angau nid a dreuliodd yn y byd hwn fe

oral :

« Ar y

ddywedodd, mewn tôn cwynfan- , fod ef ei hun o fewn cylch y cad. us, “ Meddyliais y buaswn mewn wedigion, fe waeddodd allan nes Gwlad well cyn heddyw, ond y clywyd ef yn y gegin isaf, (er dyma lle yr wyf etto."-Gorch- na fedrodd ond sibrwd o'r blaen, ymynai ei wraig a'i blant i ofal gan wendid)“ Ar y graig hon yr Bugail Israel bob dydd, gan adeiladaf fy eglwys, a phyrth bwyso ar ei addewidion ef i ddar- uffern nis gorchfygant hi." "" Mae paru drostynt fel y gwelai yn nhw' (medd efe am ei elynion)

“mae ganddo ef (medd“ wedi bod yn dyweyd yn hyf efe wrth ei wraig) filoedd o wrthyf lawer gwaith nad oedd ffyrdd i ofalu am ei blant, na genyf ddim ond twyll; er hyny, ddarfu i ni erioed feddwl am gallaf roi challenge iddynt hwy i danynt hwy-ac fe addawodd y gyd heddyw.” “ Pyrth uffern nis byddai yn “ Dad i'r amddifad, gorchfygant hi.'-Yn fuan ar ol ac yn farnwr y weddw."—“Cael liyn, wedi iddo orphwys, daeth cymmorth i ymddiried ynddo yw un o'r brodyr hoff iawn ganddo ein dyledswydd a'n braint ni, i'w ystafell; ac medd efe wrth ei gan iddo orchymyn, “ Gad dy gyfaill, Wel Thomas bach, trefen amddifaid, mugi a'u cadwaf hwynt nobl ydyw hi, onide? mi welais yn fyw.

ryw beth rhyfedd yn yr adnod Rhy faith, ac fe allai, afreidiol, accw heddyw.y boreu. fyddai manylu ynghylch ein brawd Graig hon, &c !" Gwan a phoentrangcedig; sef adrodd yr hyn us y bu ef trwy y prydpawn a'r oll a ddywedodd yr wythnos olaf noswaith hono, fel na ddywedodd o'i saldra; ond y mae yr ymwel- ond ychydig, heblaw parhau i iadau grymus a'r datguddiad lefain“ Gwlad Well!* &c. ac, goleu a gafodd o'i hawl yn Nghrist, “O Argļwydd, gollwng fi, gollwng ynghyd a'r cymmorth a gafodd fi!! Ac am.9 o'r gloch boreu i bwyso arno y diwrnod cyn ei dydd sadwrn, dywedodd wrth ei farwolaeth (3ydd Medi) yn werth- briod, Dyma fi yn myned yrwan, fawr a dymunol, ac y mae yn ac ar hyny fe hunodd yn dawel bossibl y bydd cry bwylliad o yn yr Iesu yn y 45 mlwydd o'i hono yn gymmorth a chalondid oed.-Yn awry mae'n dra-sicr i'r rhai isel o'r credinwyr sydd a hyderus genym, fod ein cyfaill wedi eu gadael ar ol. Oddeutu wedi goddiweddyd llawenydd a 10 o'r gloch y borau crybwylledig, hyfrydwch, a chystudd a galar pan dybiodd fod awr ei ymddat- wedi ffoi ymaith am byth, a'i fod todiad yn agos, ac yntau yn ef mewn gwlad "lle ni ddywed y nesâu i'r tragwyddolfyd anad preswylydd, claf ydwyf.” nabyddus iddo ef (y pryd hyny) Gadawodd wraig a thri o blant pa fodd yr oedd ŷ trigolion yn amddifạid ; claddwyd ef y dydd bodoli-ac yn yr amgylchiad yma Sadwrn canlynol yn ngladdfa pan oedd y dyddiau blin wedi ei Bunhill Fields, City Road, lle y oddiweddyd, a phan oedd ei traddodwyd araeth ddwys, cyn

gnawd a'i galon yn pallufe wysfawr, a phriodol ar yr achlys"obeithiodd yn enw yr Arglwydd, ur (yn y ddwy iaith) gan y Parch. ac a ymddiriedodd yn ei õduw;" J. Hughes, ac yno gadawsom ef, a gellir dywedyd i oleuni gyfodi hyd ganiad yr udgorn, pryd y i'r uniawn hwn “yn y tywyllwch, cwyd ef, a llawer cant o dduwiol. a “bu goleuni yn yr hwyr; ac yn ion sydd yn gorwedd yn agos yr olwg yma a gafodd ar drefn ato. cadwedigaeth pechadur, cadernid Traddodwyd Pregeth angladdyr Iechydwriaeth; a gweled ei awl ar yr achlysur o'i farwolaeth

ger gwydd torf liosawg gan y Pan ddaeth yr amser yr oedd. Parch. S. Roberts, yn ngapel wn i beriderfynu y naill ffordd yr anymddibynwyr Llanbryn. neu'r llall, Mr. L

mewn trefn mair, ei hen le genedigol. Mae i'm galluogi i aros, yn haelionus angau wedi gwneyd rhwyg mawr iawn a gynnygiodd gyfranu at yn ein plith trwy gymmeryd fy nghynnaliaeth. Y 25ain o ilawer o'r rhai duwiol a defnydd. Fawrth* nesaf yr ydwyf i fyned iol oddiwrthym yn ddiweddar. i fyw i Milbourn-Port, fel cyn. Mae un Gweinidog ffyddlawn i northwyydd iddo ef, (er nad oes Grist; dau flaenor effro : ac am- arno eisiau cynnorthwy yn breryw o enwogion mewn ffydd, sennol, ac y mae efe yn addaw gafaelgar mewn gweddi, a llafur. darparu ceffyl i mi i wasanaethu us gyd a'r achos mawr; wedi eu fynghuradaeth, yr hon sydd cipio o'n gafael yn y Awyddyn wyth milltir oddiyno.-Gwedi y ddiweddal, fel y mae yn llawn cyfan mae genyf' obaith y diwbryd i atolygu ar Arglwydd y edda y cwbl yn dda, ond i mi cynhauafi anfon gweithwyr atom gael amynedd i ddysgwyl wrth yn eu lle, ac am iddo wneyd amser da yr Arglwydd. Nis gwn daioni i Sion ac adeiladu muriau am ddim a fyddai yn fwy dyIerusalem. IOAN AP IORWERTH. munol genyf, a thrwy fendith y

nefoedd, yn fwy llesol i mi, na

threulio ychydig o flynyddoedd Rhanau o Lythyr arall oddiwrth y gyda gŵr o'r fath synwyr da, dysg, parch. T. Charles, at ei gyfaill

a duwioldeb ag yw Mr. LW-Gwel y Cofiant Saesoneg, Yr wyf yn treulio rhan fawr o fy td. 39.

amser gydag ef yn awr: a pha [Dyddiad y Llythyr hwn yw lon. fwyaf a adnabyddwyf o hono, 12, 1780.

Ymddengys oddiwrth y mwyaf yr wyf yn ei hoffi.§ rhan flaenaf o hono ddarfod i Mr. (. gael rhybudd, y gŵyl Mihangel o'r Yn y Saesoneg Ladyday, sef gŵy! blaen, i ymadael â'i Guradaeth, oni Cyfarchiad y forwyn Mair, neu Gwyl chydsyniai i'w gwasanaethu am £30. Fair y Cyhydedd, fel ei gelwir mewn yn y flwyddyn. Ei gyflog ar y cyntaf cyferbyniad i wyl Fair y canwyllau, i ydoedd £45. Fe ei gostyngasid o'r goffa puredigaeth Máir, yn nechreu blaen i £40. ond weithion i £30. swm Chwefror. Mae enwau yr hen wyliau rhy fychan o lawer hyd yn nod y pryd pabaidd hyn yu bresennol yn prysur hwnw er cynnaliaeth weddus." Er fyned i anghof, pe byddai gwaeth er gwneuthur y gostyngiad cyntaf yn hyny; felly rhoddais y cyfieithiad fel nghylch yr amser y cawsai efe gynnyg. uchod fel y byddai yn fwy dealladwy. iad o Guradaeth well trwy Mr. G- Er i Mr. C. fwriadu mudo i Milbourn. crybwylledig yn y llythyr diweddaf, Port ar y pryd hwnw, eto ymddengys (td. 107.) nis darfu hyny ei dueddu i wrth ei ddydd-lyfr mai Ebr. 27ain yr adael ei sefyllfa : ond yr ail, yr hyn a aeth efe yno. Gwel ei Gofiant yn leihäodd gymaint ar ei gyflog, a'i gwn: Saesoneg, td. 46.-CYF. aeth yn amhëus pa lwybr yr ydoedd § Mr. C. byth gwedi a ystyriai ei yn ddyledswydd arno ei ddilyn. Yr gyfeillach â'r boneddwr hwn yn un o ydoedd gan hyny mewn cryn gyfyng. amgylchiadau dedwyddaf a manteisiol der, heb ewyllysio gadael y lle o achos ei fywyd. Ei gynghorion a'i ymddybychandra y cyflog, eto yn drallodedig, ddanion a fuant o'r defnydd mwyaf gan nad oedd ganddo foddion digonol iddo. Mor wir yw hyn, fod ein cytuag at fywioliaeth. Cafodd ymwared suron yn fynych yn cyfodi oddiar ein yn rhagluniaethol o'r cyfyngdra hwn trallodau, a'n helw oddiwrth ein colltrwy diriondeb cyfaill, y parch. Mr. ed. Yr oedd Mr. C.

mewn helbul Lucas; yr oedd ganddo beth cydna- mawr. A’r helbul hwnw a fu yn foddbyddiaeth ag ef pan yn y Brif-ysgol, a ion i'w ddwyn i gymdeithas gwr o'r daethai yn ddiweddar i gyfanneddu ar gwerthfawrocaf, yr hwn nis gallai byth fywioliaeth eglwysig yn y gymydog mwy feddwl am dano heb y parch aeth. Yr hanes a ddyry ef ei hun yn mwyaf a'r diolchgarwch puraf.-Cofy llythyr hwn sydd fel y canlyn--] iant. &c. td. 40.

*

er

nas

Yn yr un llythyr mae y sylwadau (Yn yr un llythyr mae yn rhoddi canlynol ar ufudd-dod goddefol i ewyll. darluniad o agwedd ei blwyf, ym. ys Duw.]

herthynas i bethau ysbrydol.] Yr ydwyf yn cael fod yn llaw- Mae y bobl yma yn dangos er haws i mi fod yn weithgar tros pob hynawsedd allanol tuag ataf Grist, na bod yn ymostyngol i'w ag a allwn ei ddysgwyl, ond direwyllys, trwy roddi fy hun i fynu myg mawr ar yr Efengyl a byw i'w drefniad ef, ac ymfoddloni yn yn dduwiol. Er hyny i gyd mae dawel i'r canlyniad. Canys bodd- genyfobaith ddarfod i'r Arglwydd hair balchedd yr hen ddyn oddi- fendithio, ac y gwna efe fendithio fewn â'r anrhydedd sydd yn fy ngweinidogaeth yn eu plith. tarddu oddiar weithgarwch, a Mae llawer yn mawr gymeradwyo hunan a obeithia am rywbeth i athrawiaethau yr Efengyl, a'r ymborthi arno. Ond cael fy rhai sydd yn byw yn dduwiol yn ewyllys yr un â'r eiddo ef, a. Nghrist Iesu : ond mae arswyd rhoddi pobpeth a ddichon effeith- enw gwaradwyddus, a dirmyg y io ar enaid neu gorph, neu gym- byd, yn gweithredu mor rymus eriad, yn syml a rhydd,'i'w ddwy ar eu meddyliau yn bresennol, fel law ef, a byw yn wirioneddol nas gallant broffesu yn gyhoeddtrwy ffydd yn unig, heb y gobaith us yr hyn y maent yn gredu yr hwn y dichon synwyr a rheswm sydd wirionedd. Crefydd sy beth dynol ei weinyddu—byw fel hyn newydd a dyeithr yma, ac yn sy beth nad all dim ond grâs Duw gweithredu yn amrywiol yn ol yn unig fy nysgu a fy nghyn gwahanol dymherau a budd y northwyo i'w wneuthur. Pan y rhai sydd yn gwrandaw. Ond y galluogir fi i edrych heibio i ail rhan fwyaf a edrychant arni fel achosion, ac i weled llaw anwel rhywbeth drwg iawn, edig Duw yn mhob peth, yn trefn-gwyddant pa beth ydyw; ac y u pob dygwyddiadau, ac yn rheoli maent yn arswydo yn dost rhag eu hachosion effeithiol, yn ol cyng- ( i'r haint lynu wrthynt.—Bum fyw hor doeth a boddlonrwydd ei y flwyddyn ddiweddaf hon mewn ewyllys ei hun, pob meddyliau man lle yr wyf yn coelio na fedterfysglyd, ac achwyniadau grwg-rai cariad ei hun gael o hyd i nachlyd, a adawir heibio ac a gymaint ag un dyn gwir ddifrifol. ddystawir ; a byddaf yn teimlo

T.C. llonder tawel oddi fewn, yr

hwn

m nid yw yn dibynu ar, ac am hyny ni effeithir arno gan, unpeth is

AR HUNAN-ADNABYDDIAETH. loerawl. Yna gallaf ddefnyddio ymadroddion y Psalmydd—"Nid ofnwn pe symudai y ddaear, a phe ynddynt tuag at Dduw, tuag at Grist, a thuag at

Am yr amrywiol berthynasau yr ydym yn sefyll treiglid y mynyddoedd i ganol y ein cydgreaduriaid. môr : canys Duw sydd noddfa a Yn y lle nesaf, mae hunannerth i mi, cymhorth hawdd ei gael adnabyddiaeth yn gofyn i ni fod mewn cyfyngder.Yma mae syl- yn gydnabyddus â'r gwahanol faen gadarn ! Mae yma ffynnon, berthynasau yn mba rai yr ydym ddihysbydd o'r cysuron gwerth yn sefyll tuag at fodau ereill, a'r fawrocaf! Amgylchedig wyf gan amrywiol ddyledswyddau sydd elynion, ac nid oes genyfrym i'w yn tarddu oddi ar y perthynasau gwrthsefyll: ond Duw sy noddfa hyny. Ac, ddiogel, a nerth hefyd, i mi. Beth T. Yn flaenaf, ac yn fwyaf aryn chwaneg a all fod yn niffyg benig, dylem ystyried y berthynas arnaf? Mae yn gymhorth hawdd yr ydym yn sefyll ynddi iddo Ef ei gael. A dyma ddigon. yr hwn a'n gwnaeth.

TRAETHAWD MASON

PEN. III.

[ocr errors]
« ForrigeFortsæt »