Billeder på siden
PDF
ePub

xx. Marmori, et iis quæ candefieri' non possunt, ovi candido illioitur: ligno, glutini ratione composita : leucophoron? vocant. Quid sit hoc, aut quemadmodum fiat, suo loco docebimus. Æs inaurari argento vivo, aut certe hydrargyro, legitimum erat : de quibus, ut dicemus," illorum naturam reddentes, excogitata fraus est. Namque æs cruciaturo3 inprimis, accensumque restinguitur sale, aceto, alumine. Postea exarenatur, an satis recoctum sit, splendore deprehendente: iterumque exhalatur igni, ut possit edomitum, mixtis pumice, alumine, argento vivo, inductas accipere bracteas. Alumen in purgando vim habet, qualem + esse diximus plumbo.o

XXI. (iv.) Aurum invenitur in nostro orbe : ut omittamus Indicum, a formicis, aut apud Scythas gryphis,' erutum.' Apud nos tribus modis: fluminum ramentis, ut in Tago' Hispaniæ, Pado Italiæ, Hebro Thraciæ, Pactolo A siæ, Gange Indiæ. Nec ullum absolutius aurum est, ut cursu ipso o trituque perpolitum.

Alio modo puteorumo scrobibus effoditur, aut in ruina montium. Quare utraque ratio dicetur. Aurum qui quæ

e Accenditur tunditurque.

Desquamatur, arenæ tolluntur. Tenues auri laminas, quibus es inauratur.

CAP. XX. 1 Cod. Dalec, candida fieri. Mox, ex ovi Vet. Dalec.—2 Vet. Dalec. chrysophron.—3 Nunc vero cruciatur Vet. Dalec.--4 Ita codd. Regg. et Editio princeps.' Brotier. vim habet talem, qualem al. ante Brotier.

CAP. XXI. i Gronov, et al. ante Harduin. atque a formicis aut gryphibus apud Scythas erutum.—2 Ita ex codd. Harduinus et recentt. est, cursu ipso

NOTÆ m Suo loco docebimus) Lib. xxxv. 17. Sic Plinius iterum loc. cit.

Ut dicemus] Cap. 32. et 41. libri r Ul in Tago] Plinius ipse iv. 35. hujus.

" Tagus auriferis arenis celebrator.' • Quulem esse diximus plumbo] Cap. Ovid. de Phaëthontis incendio Met. proxime snperiore.

11. 251. • Quodque suo Tagus amne P A formicis] Ut dictum est xi. 36. vehit, fluit ignibus aurum.' Jam deDe grypbibus vero anrum effodienti. siisse arenæ eæ dicuntur. bus abripientibusve apud Arimaspos • Alio modo puteorum] Putei fossæ Scythiæ populos, vide Herud. ul. sunt, per qnas ad cuniculos iter est, 116. p. 207. et iv. 13. p. 229. Plini. meatusque subterraneos, quibus ad umque ipsam vii, 2.

metalli vedam pervenitur. 4 Gryphis] Ita Mss. don gryphibus.

runt, ante omnia segullum' tollunt: ita vocatur indicium, Alveus hic est: 3 arenæque lavantur, atque ex eo, quod resedit, conjectura capitur. Invenitur 4 aliquando in summa tellure protinus, rara felicitate : ut nuper in Dalmatia " principatu Neronis, singulis diebus etiam quinquagenas libras fundens. Gummi inventum ests in summu cespite, talutatium 6v vocant, si et auro ea tellus subest. Cetero 7 montes Hispaniæ aridi sterilesque, et in quibus aliud gignatur, huic bono coguntur fertiles esse : quod puteis foditur, canalicium vocant, alii canaliense: marmoris glarea : inhærens, non illo modo, quo in Oriente sapphiro atque

Gronov. et valgg. Mox, attrituque cod. Dalec.—3 Ita ex codd. Hardoinns et recentt. Alveus ubi id est Gronov, et al. vett.—4 Ita ex codd. Hardnions et recentt. capitur. Invenitur aliquando et in summu, &c. Vet. Dalec. capitur, ut inveniatur, &c. edd. vett. et Gronov. Mox, rara felicitate Chiffl.-5. Gunmi inventum est] Ita quidem scripti et editi libri. At, ut opinor, vocula excidit, et legendum, Si gummi inventum est. Gammi illud est ipsa telluris concre. tæ crusta, metalli puntia.' Brotier.–6 · Talutatium] Ita Mss. Reg. 2. 3. et Voss. In Ms. Reg. 5. alutationem. In recentioribus editionibus, alutatium.' Idem. Et jam inventum, &c. Vet. Dalec. fundens, cum jam inventum in summo cespite. Alutationem vocant Gronov. et vulgy. Mox, si et auro ei tellus Vet. Dalec. quæ auro tellus al, vett.--7 Ita codd. Hardnini et Chiffl. com edd. Harduin. 1. 2. 3. et recentt. Ceterum Gronov. et vulgg.-1 Dalec. marmori

nm,

NOTE Segullum] Nos mannam vocamus dona sociorum exterarumque gentiterram eam quæ subesse seu latere Adde fodinas Galliarum, e Cealirnm indicat.

meno monte, e Tarbellis, ex Alpibus u Ut nuper in Dalmatia] Et inde si- in Salassis, de quibus Strabo lib, Ill. mile veri est olim esse Roinam trans- et iv. et Codex Theod. loc. cit. lege dictam quicqnid auri signatum in 9. Asturiæ, Gallæciæ, Lusitaniæqne, monetis fuit. Vide Gothofr. in Cod. unde commercio primum, mox belli Theod. lib. x. tit. 13. de metallis, p. jure, Romanorum armis subactæ, ac 492. Nec minima pars accessit e tributi nomine, plus vicena millia ponpræda Macedonica, similibusqué vic- do singulis annis præstitisse mox ditoriis. Cassiodoras in Chron. scribit cuntur hoc cap. anno ab U. C. DXCVI. M. Æmilio Le.

Talutalium] Subintellige, appels pido, C. Popilio Lædate Coss, me. latum ita, si auro, quod tellus ea oc, talla in Macedonia instituta. Living cultet, idem telluris genus gammino. lib. xlv. "Metalli Macedonici ingens sum subest. Vide Notas et Emend. vectigal.' E Dacia similiter persolu- pium, 19. tum auro argentoqne tribn'im, quod * Non illo modo] Nam sapphirus, fodinis abundaret, auctor esi Cæsar ut dicetur xxxV11. 39. aureis punctis Bell. Gall. lib. v, etsi nondrin for- collucet: Thebaicus lapis XXXVI. 13. mam proviuciæ redacta foret. Adde aureis guttis interstinclus. Hic are

Thebaico, aliisque in gemmis scintillat, sed micas amplexum 9 marmoris Vagantur hi venarum canales per latera "o puteorum, et huc illuc, inde nomine invento: * tellusque ligneis columnis suspenditur. Quod effossum est, tunditur, lavatur, uritur, molitur in farinam, ac pilis cuditur." * Vocant argentum, quod exit a fornace: sudorisque, qui e camino jactatur, spurcitia, in omni metallo scoria appellatur. Hæc in auro 6 tunditur, iterumque coquitur. Catinio fiunt ex tasconio. Hoc est terra alba similis argillæ. Neque enim alia flatum, ignemque, et ardentem "2 materiam tolerat. Tertia ratio opera vicerit Gigantum.

Cuniculis per magna spatia actis cavantur montes ad lucernarum lu

Id aurum marmoris arenæ adhæret, non quemudmodum sapphiro atque Thebaico lapidi, sed arenas marmoris amplectitur, quibus surdescit.

aut glaree.9 Vet. Dalec. amplectitur.--10 Ita ex codd. Harduinus et recentt. Hi venarum canales per marmor vagantur et latera Gronov, et al. vett.-11. Ita bene cod. Reg. 3.' Brotier. ac pilis cudunt Harduin. 1. 2. 3. et recentt. in farinam. Nam quod ad pilas cudunt, apilascudem vocant: argentum, quod exit a fornacis sudore. Quæ e catino jactatur spurcitia, in omni metallo vocatur scoria. Hæc in auro coquitur iterum et tunditur Gronov. et al. vett. extra fornacis sudorem e camino jactatur. Spurcitia, &c. cod. Dalec. extra fornacis ardore e catino ejicitur Vet. ejusdem. Scoria appellatur Chift).-12 Hoc .... alia afflatum, &c. Harduin. et recentt. Hæc .... alia afflatum ignemque ac ardentem Gronov. et vulgg. alia flatu ig neque exardentem cod. Dalec. alia flatum cod!.

NOTÆ

na marmoris anro inseritur, qua sor

et Emend. num. 21. descit. Vide Notas et Emend. num. a Vocant argentum] Aurum fuit ar. 20.

gento mixtum : nam, ut mox subjici. * Inde nomine invento] Auri cana. tur, iterum tuodebatur, coquebatar. licii.

que, ul anrum inde scilicet puram » Suspenditur] Ne fossores casu elicerent. Sed nimirum, ut dicitur obruat.

c. 23. • Omni anro inest argentum ? Ac pilis cuditur) Pilum hoc loco vario pondere, alibi dena, alibi nona, instrumentum est, quo qnid in pila alibi ortava parte.' seu mortario funditur, piositurve. b Hæc in auro) Strabo videtnr lib. His anrum in farinam subigunt. Ut III. id *Ackt pov vocare. primuun pistillis molatur, deinde la- c Catini] Catinus vas est in quo vetur, ac postremum uratur, disce materia coquitur. Nunc fossam et ex Agatharchide, apud Pliotium, in concham vocant. Bibl. cod. ccl. p. 1341. Vide Notas Delph. et Vur. Clas. Plinius.

12 y

mina. Eadem mensura vigiliarum est :' multisque" mensibus non cernitur dies. Arrugias d id genus vocant:c14 siduntque rimæ subito, et opprimunt operatos : ut jam minus temerarium videatur e profundo maris petere margaritas : tanto nocentiores fecimus terras. Relinquuntur itaque fornices crebri montibus sustinendis. Occursant in utroque genere silices. Hos igni et acetof rumpunt. Sæpius vero, quoniam in cuniculis vapor et fumus strangulat, cædunt, fracturis & cl, libras fere agentibus :d is egeruntque humeris noctibus ac diebus, per tenebras proximis tradentes: lucem novissimi cernunt. Si longior videtur silex, latus sequitur fossa, ambitque. 16 Tamen in silice facilior existimatur opera."? Est namque terra ex quodam argillæ genere, glareæ mixta (candidam vocant) prope inexpugnabilis. Cuneis eam ferreis aggrediuntur, et iisdem malleis:i nihilque durius putant, nisi quod inter omnia auri fames durissima est. Peracto opere, cervices fornicum · ab ulti

6 Quamdiu labor is durat, tamdiu nox est.
Ć Id genus cuniculorum, unde aurum effoditur, arrugias vocant.

Non igni rumpunt, sed cædunt potius: fractaque silicis moles fere sunt librarum CL. pondo.

A latere deinde fossa fit, ambitque fossa silicem, et evitat, quia longior est et cædi difficilis.

Regg. Brot. et Editio princeps.-13 Vet. Dalec, est, ac quietis, multisque.14 Arrugias ingentes vocant cod. Dalec. Mox, et 0. operarios Gronov. et vulgg.–15 Vet. Dalec. fructuris vibratam inferne terram agentibus ; cod. Dalec. fracturis terræ mugientibus : eget. Gronov. et vulgg. fracturis CL, libras ferri terram agentibus : egeruntque, &c.—16 Ita Harduin. 1. 2. 3. et recentt. latus sequitur. Fossam ambit quiete Gronov. et vulgg. latera sequuntur, fossam in ambitu ducentes Vet. Dalec.-17 Ita ex codd. Harduinus et recentt. facilius existimatur opera Gronov. et vulgg. facilius æstimatur opera Vet. Dalec.

NOTÆ

Arrugias] Et vox ea Plauto nota, & Fracturis] Vide Notas et Emend. Aululariæ scena postrema: Non- num. 22. quam dabo (aurum), nisi fodiam No. b Latus sequitur] Vide Notas et viter arrogiam.'

Emend, loc. cit. e Operatos] Hoc est, operantes. | Et iisdem malleis] Quibus cædunt Sic Reg. 2. aliique, non operarios, ut silices, ut ante dictum est. editi. Usus ea voce Plinius iterum Cervices fornicum) Terrena forniXXVI.6.

cum fulcra, sen fulcimenta, somma * Hos igni et aceto] Vide quæ in ipsorum parte, qua fornices proxime eam rem diximus XXIII. 27.

attingunt, ac sustinent, ibi cædunts

ra.

mo cædunt. Dat signum ruina,18 eamque solus intelligit in cacumine montis ejus pervigil. Hic voce ictuve evocari jubet 19 operas, pariterque ipse devolat. Mons fractus cadit ab sese longe, fragore 20 qui concipi humana mente non possit, et flatu incredibili. Spectant victores ruinam natu

Nec tamen adhuc aurum est : nec sciere esse, cum fodere. Tantaque ad pericula et impendia' satis 21 fuit causæ, sperare quod cuperent.

Alius par labor, ac vel majoris impendii, flumina ad layandam 2hanc ruinam jugis montium ducere obiter a centesimo plerumque lapide. Corrugos vocant, a corrivatione, credo: nimirum 23 et hic labor est. Præcepisse" libramentum oportet, ut furat is qua influat :24° itaque altissi

facilior existimatur alii vett. et cod. Dalec.-18 Ita ex codd. Harduinus et recentt. cædunt, dantque signum ruina Gronov. et al. vett.-19 Hic voce ice tuve repente operarios recocari jubet Gronov, et al. ante Harduin.—20 Ita ex codd. Harduinus et recentt. cadit a sese longo fragore Gronov. et vulgg.21 Tantaque ad pericula evincenda satis Gronov, et al. ante Harduin.-22 Ita ex codd. Harduinus et recentt, Alius par est labor, vel hoc majoris impendii, f. ad lavandum Gronov, et vulgg. superest labor, ac vel majoris cod. Dalec. 23 Vet. Dalec. nimius.—24 Ita cod. Hardoini et Dalec. cuni edd. Harduin, 1. 2. 3. et receptt. præcepisse libramento oportet, ut fruaris quando influat Gro

NOTÆ

lib. VI.

ut fulcris deficientibus mons subsi. mus XXXI. 31. Præcipere eo sensu dat.

accipi, tralatitium est. Lucretius * Hic voce ictuve] In Reg. 2. hic vo

• Carbonumque gravis vis ce neve evocari jubet operas: corrupte. atque odor insinuatur Quam facile Forte, hic voce nutuve. In editis, ope. in cerebrum, nisi aquam præcepirarios, minus probe.

mus ante.' Hoc est, nisi ante aquam | Et impendiu] Ita nos ex conjec. bausimus. Sic et præsumere. Pli. tura : in Reg. 2. et Colb. 3. et incen. nius xxx. 51. 'Ebrietatem arcet pe. dia: in editis, evincenda.

cudum assus pulmo præsumtis.' m Nimirum et hic labor est] Ita Ut furat is qua influat] In libris Colb. 3. At Reg. 2. ni mille et hic la editis, ut fruaris quando influat. In bores. Conjiciebat Pintianus, in mille Reg. 2. ut fruaris qua influal. In Lngd. et hic labores. An potius, næ mille et Ut fruaris quam fluat. Forte, et fieri hic labores?

rivus qua influat. Sed magis arrisit, n Præcepisse) Ante cepisse libra- ut furat is, nempe corragus, de quo mentum aquæ par est, ut rapido cur- supra : quod et similior veri sit ea su feratur, quacumque fuat: eam. lectio, et vestigiis Mss. codicum proque ob causam ex altissimis locis pior. Deinde, qua influat, at libri omducitur. De hoc libramento dixi. nes conditivi habent : quemadmo

[ocr errors]
« ForrigeFortsæt »